Küresel petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların tetiklediği dev akaryakıt zammı öncesinde Güney Afrika'da sürücüler istasyonlara akın etti. Yüzlerce istasyonun yakıtı saatler içinde tükenirken, başkentte toplu taşıma seferleri sekteye uğradı.
Güney Afrika Cumhuriyeti'nde gece yarısı itibarıyla geçerli olacak tarihi akaryakıt zammı, ülke genelinde paniğe ve kilometrelerce uzayan kuyruklara neden oldu. Enerji ve Maden Kaynakları Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, benzin fiyatlarına litre başına 3,06 rand, dizel fiyatlarına ise 7,37 ile 7,51 rand arasında artış yapılması kararlaştırıldı. Zammın duyurulmasının ardından depolarını eski fiyattan doldurmak isteyen sürücüler, başta yasama başkenti Cape Town olmak üzere ülke çapındaki akaryakıt istasyonlarında büyük bir yoğunluk oluşturdu.
İstasyonlarda "Kota" Uygulaması ve Tedarik Krizi
Artış öncesi benzinin litre fiyatı 19,5 rand, mazotun ise 20,5 rand seviyelerinde seyrediyordu. Ancak yeni tarifeyle birlikte dizel fiyatlarının 27 randı, benzin fiyatlarının ise 24 randı bulması bekleniyor. Bu sert yükselişten kaçınmak isteyen vatandaşların yarattığı talep patlaması, tedarik zincirini kilitledi.
Sabah saatleri itibarıyla ülke genelindeki 143 istasyonda dizel, 136 istasyonda ise benzin tamamen tükendi. Kalan yakıt stoklarını idareli kullanmak ve kargaşayı önlemek isteyen bazı akaryakıt istasyonları, araç başına en fazla 300 rand (yaklaşık 786 TL) tutarında yakıt satışına izin veren bir kota sistemi uygulamaya başladı. Sektör çalışanları, Güney Afrika'nın petrol ithalatına bağımlı yapısına dikkat çekerek, küresel jeopolitik krizlerin ve çatışmaların devam etmesi halinde daha büyük tedarik sorunlarının yaşanabileceği konusunda uyarıyor.
Toplu Taşımada Seferler İptal Edildi
Akaryakıt krizi, sivil araç sahiplerinin yanı sıra milyonlarca kişinin kullandığı toplu taşıma ağını da felç etti. Ülkenin yürütme başkenti Pretorya'nın bağlı bulunduğu Tshwane Büyükşehir Belediyesi, otobüs depolarındaki yakıtın tükenmesi nedeniyle acil bir planlamaya gitti. Yapılan resmi duyuruda, Tshwane Otobüs Servisi'nin normal şartlarda 155 olan günlük planlı sefer sayısının, yakıt yetersizliği sebebiyle mecburi olarak 65'e düşürüldüğü bildirildi.
Toplu taşımanın can damarlarından biri olan dolmuş taksilerde de benzer bir endişe hakim. Güney Afrika Ulusal Dolmuş Taksi Konseyi (Santaco), artan maliyetlerin operasyonları şimdiden zora soktuğunu ve güzergahlarda gerilimin tırmandığını açıkladı. Henüz ülke çapında resmi bir tarife değişikliği ilan edilmemiş olsa da, birçok taksi şoförünün artan maliyet yükünü yolculara yansıtmaya hazırlandığı ve yüksek fiyatlar talep etmeye başladığı rapor ediliyor.