İsrail’in iki yılı aşkın süredir devam eden saldırılarında yüzlerce caminin yıkıldığı ve yüzlerce din aliminin hayatını kaybettiği Gazze Şeridi, bu yıl ramazan ayını manevi rehberlerinin eksikliğiyle karşılıyor.
İsrail ordusunun Gazze Şeridi'ne yönelik saldırıları üçüncü yılında devam ederken, bölgedeki sivil altyapı ve dini semboller ağır hasar görmeye devam ediyor. Saldırıların başından bu yana geçen sürede, Gazze’de toplumsal hafızanın ve manevi hayatın önemli figürleri olan yüzlerce imam, hatip ve vaiz hayatını kaybetti. Gazze Vakıflar Bakanlığı verilerine göre, Ekim 2023'ten bu yana düzenlenen saldırılarda toplam 312 din görevlisi yaşamını yitirdi. Bölge halkı, bu ramazan ayında hem yıkılan mabetlerinin hem de kendilerine rehberlik eden alimlerin yokluğunu derinden hissediyor.
İbadethanelerin Yüzde 80'inden Fazlası Yıkıldı
Gazze'deki yıkımın boyutu, ibadet alanlarında somut bir şekilde görülüyor. Resmi verilere göre, saldırılar öncesinde bölgede bulunan 1275 camiden 1050’si tamamen yıkılarak kullanılamaz hale geldi. Geriye kalan camilerin önemli bir kısmı ise kısmen hasarlı durumda. Saldırılarda sadece camiler değil, bölgedeki kiliseler ve tarihi mezarlıklar da hedef alındı. Buldozerlerle tahrip edilen mezarlıklar ve yıkılan kiliselerle birlikte, dini mekanlara verilen toplam zararın maliyetinin 1 milyar doları aştığı tahmin ediliyor.
Gazzeliler, ayakta kalan az sayıdaki camide, yıkılan mabetlerin enkazı üzerinde veya kurdukları derme çatma çadırlarda teravih namazlarını kılarak ramazan geleneğini sürdürmeye çalışıyor. Ancak cemaat, camileri dolduran o aşina seslerin eksikliğinin yarattığı manevi boşluğu doldurmakta zorlanıyor.
Toplumun Önde Gelen İsimleri Hedef Alındı
Hayatını kaybeden 312 din görevlisi arasında, Gazze toplumunda saygınlığı olan, akademik ve dini çalışmalarıyla tanınan önemli isimler bulunuyor. Bu isimlerin kaybı, sadece dini hizmetlerin aksamasına değil, aynı zamanda toplumsal dayanışma ağlarının da zayıflamasına neden oluyor.
Öne çıkan kayıplar arasında, eski Filistin Vakıflar ve Din İşleri Bakanı ve Mescid-i Aksa'nın eski hatiplerinden Şeyh Yusuf Selame yer alıyor. Selame, Aralık 2023’te Megazi Mülteci Kampı’ndaki evine düzenlenen hava saldırısında yaşamını yitirmişti. Benzer şekilde, Gazze’nin simge yapılarından Büyük Ömer Camisi’nin imamı ve akademisyen Vail ez-Zerd ile hafızlık eğitimi alanında önemli çalışmalar yürüten İmam Velid Avida da saldırılarda hayatını kaybeden isimler arasında.
"Seslerini Özlüyoruz"
Gazze'deki yetkililer, İsrail'in dini ve sosyal sembolleri bilinçli olarak hedef aldığını, bunun amacının ise Filistin halkının manevi direncini kırmak olduğunu vurguluyor. Gazze hükümetine bağlı Medya Ofisi'nden yapılan değerlendirmelerde, öldürülen alimlerin vaaz verme, rehberlik etme ve toplumsal barışı sağlama konusundaki rollerine dikkat çekildi.
Bölge halkı için ramazan geceleri, artık eski coşkusundan uzak geçiyor. Birçok Gazzenli, "Ramazan gecelerini neşelendiren ve camileri imanla dolduran o sesleri özlüyoruz" diyerek, kaybettikleri alimlerin yerinin doldurulamadığını ifade ediyor. Ağır bombardıman ve imkansızlıklara rağmen Filistinliler, ibadetlerini sürdürerek kültürel ve dini kimliklerine sahip çıkmaya devam ediyor.