Fransız yayın devi Hachette, lise son sınıf öğrencileri için hazırladığı kitapta 7 Ekim saldırılarında ölen İsraillileri 'yerleşimci-işgalci' olarak tanımlaması ve 'terör' ifadesine yer vermemesi üzerine gelen tepkilerin ardından dağıtımı durdurma kararı aldı.
Fransa'nın en köklü ve büyük yayınevlerinden biri olan Hachette Education, lise son sınıf öğrencilerine yönelik hazırladığı bakalorya sınavına hazırlık kitabında kullandığı dil nedeniyle ülkenin gündemine oturdu. Yayınevi, 7 Ekim 2023 tarihindeki olaylara değindiği bölümde, hayatını kaybeden İsrailliler için "yerleşimci ve işgalci" (colons-occupants) ifadelerini kullanması nedeniyle yoğun eleştirilere maruz kaldı.
Gelen tepkiler ve kamuoyu baskısı sonucunda yayınevi, söz konusu kitabın satışını durdurma ve piyasadan toplatma kararı aldığını duyurdu.
Tartışmalı İfadeler ve "Terör" Tanımı Eksikliği
Tartışmaların odağında, Hachette'in tarih ve coğrafya konularını içeren yardımcı ders kitabında 7 Ekim saldırılarını ele alış biçimi yer alıyor. Kitapta, Hamas'ın gerçekleştirdiği saldırılar anlatılırken "terör eylemi" veya "terörist saldırı" gibi ifadelerin kullanılmadığı, bunun yerine saldırıda ölenlerin statüsünün doğrudan "yerleşimci-işgalci" olarak tanımlandığı görüldü.
Eleştirmenler ve ülkedeki Yahudi kuruluşları, bu dilin olayları bağlamından kopardığını, sivil ölümlerini meşrulaştırıcı bir algı yarattığını ve dolaylı yoldan antisemitizmi beslediğini savundu. Kitabın, öğrencilere tarafsız bilgi vermek yerine ideolojik bir yönlendirme yaptığı iddiaları krizi büyüttü.
Macron'dan Sert Tepki: "Kabul Edilemez"
Kriz, eğitim çevrelerini aşarak siyasi arenaya da sıçradı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, tartışmaların büyümesi üzerine yaptığı açıklamada yayınevinin tercih ettiği dile tepki gösterdi.
Macron, 7 Ekim saldırılarının tartışmasız bir "terör saldırısı" olduğunu vurgulayarak, eğitim materyallerinde bu tür olayların muğlak, tartışmalı veya gerçeği yansıtmayan ifadelerle aktarılmasının "kabul edilemez" olduğunu belirtti. Cumhurbaşkanı, gençlerin eğitiminde kullanılan kaynakların "açık, net ve tarihsel gerçeklere dayalı" olması gerektiğinin altını çizdi.
Yayınevinin Geri Adımı
Tepkilerin ardından Hachette Education bir açıklama yaparak hatalarını kabul etti ya da en azından ticari ve itibar riskini göze almayarak strateji değişikliğine gitti. Yayınevi, kitabın mevcut haliyle raflarda kalamayacağını belirterek tüm nüshaların toplatılmasına karar verdi.
Fransa'da eğitim müfredatı ve ders kitapları, özellikle Orta Doğu gibi hassas jeopolitik konular söz konusu olduğunda sık sık laiklik, tarafsızlık ve ifade özgürlüğü ekseninde tartışmalara sahne oluyor. Hachette olayı, ülkedeki eğitim materyallerinin denetimi ve kullanılan siyasi dil konusundaki hassasiyeti bir kez daha gözler önüne serdi.