Türk futbolunun iki çınarı Galatasaray ve Fenerbahçe arasındaki asırlık rekabet, rekorlar ve unutulmaz zaferlerin yanı sıra; aynı evi paylaşan futbolcular, bilerek kaçırılan penaltılar ve "FenerSaray" gibi şaşırtıcı olaylarla dolu bir tarihe sahip.
Türk spor tarihinin en köklü mücadelesi olan ve "Zıt Kardeşler" olarak tanımlanan Galatasaray ile Fenerbahçe arasındaki rekabet, 117 yıllık geçmişinde sayısız ilginç olaya sahne oldu. 17 Ocak 1909 tarihinde, o dönem "Papazın Çayırı" olarak bilinen alanda başlayan ve Galatasaray'ın 2-0'lık galibiyetiyle sonuçlanan ilk maçtan bugüne kadar, iki takım arasındaki mücadele sadece skorlarla değil, yaşanan sıra dışı olaylarla da hafızalara kazındı.
İlk Gol ve İlk Galibiyetin Hikayesi
Rekabetin başladığı ilk yıllarda Galatasaray'ın bariz bir üstünlüğü göze çarpıyor. Sarı-kırmızılı ekip, rakibiyle oynadığı ilk 7 maçta kalesinde tek bir gol bile görmedi. Tarihe geçen ilk golü Galatasaraylı Emin Bülent Serdaroğlu kaydetti.
Fenerbahçe'nin suskunluğunu bozması ise yaklaşık 5 yıl sürdü. Sarı-lacivertliler, rekabetteki 8. randevuda, 4 Ocak 1914 tarihinde Union Club sahasında oynanan karşılaşmayı 4-2 kazanarak hem ilk galibiyetini aldı hem de Hasan Kamil Sporel'in ayağından ezeli rakibine ilk golünü attı.
14 Kişilik Derbiden 70 Bin Kişiye
İki takım arasındaki maçlar, seyirci sayılarıyla da tarihe geçti. 17 Kasım 1922'de İttihat Sahası'nda oynanan karşılaşma, sağanak yağmur altında yapıldı. Hakem Fethi Tahsin Başaran'ın şemsiyeyle yönetmek zorunda kaldığı bu tarihi maçı, sadece 14 kişi izledi.
Buna karşın, 21 Eylül 2003 tarihinde Atatürk Olimpiyat Stadı'nda oynanan lig mücadelesi, 70 bin 125 biletli seyirciyle rekabet tarihinin en kalabalık maçı olarak kayıtlara geçti.
En Farklı Skorlar ve Gol Düelloları
Ezeli rekabette en farklı skor, 12 Şubat 1911'de İstanbul Ligi'nde alındı. Galatasaray, henüz rekabetin başlarında rakibini 7-0 mağlup ederek kırılamayan bir rekora imza attı. Fenerbahçe ise rakibi karşısındaki en farklı galibiyetini, modern dönemde, 6 Kasım 2002'de oynanan ve 6-0 kazandığı unutulmaz maçla elde etti.
Rekabetin en golcü ismi, Fenerbahçe formasıyla Galatasaray ağlarını 27 kez havalandıran Zeki Rıza Sporel oldu. Onu 24 golle Alaattin Baydar ve 20 golle Lefter Küçükandonyadis takip etti. Galatasaray cephesinde ise "Taçsız Kral" Metin Oktay, Fenerbahçe'ye attığı 19 golle takımının en skorer ismi unvanını elinde bulunduruyor.
Dostluk Yılları: Aynı Evde Yaşayan Rakipler
Bugünkü gerilimli atmosferin aksine, rekabetin ilk yıllarında iki takım sporcuları arasında büyük bir dostluk hakimdi. Tarihsel kaynaklara göre, Galatasaray ve Fenerbahçeli bazı futbolcular, bekarlık dönemlerinde ortak kiraladıkları evlerde birlikte kalıyor, geceleri maçlar üzerine sohbet ediyorlardı.
Bu dostluğun en çarpıcı örneklerinden biri 1914 yılında yaşandı. Fenerbahçe Başkaptanı Galip Kulaksızoğlu, Galatasaray'ın sakat ve hasta oyuncularının çokluğu nedeniyle maçı ertelemeyi teklif etti. Bu teklifi kabul eden Galatasaray, oyuncuları iyileştikten sonra çıktığı erteleme maçında Fenerbahçe'yi 6-1 mağlup etti.
Benzer bir centilmenlik örneği 1925 yılındaki Vatan Gazetesi Kupası'nda sergilendi. Fenerbahçe'nin kazandığı penaltı atışı öncesinde Taksim Stadı'nın balkonunun çökmesi üzerine, Fenerbahçeli Cafer Çağatay, oluşan kargaşa ve üzüntü nedeniyle penaltı atışını bilerek kaleci Ulvi Yanal'ın kucağına attı.
Ortak Takım Projesi: "FenerSaray"
Rekabetin en şaşırtıcı notlarından biri de iki kulübün birleşme veya ortak takım kurma girişimleridir. 1912 yılında Galatasaray Başkanı Ali Sami Yen ile Fenerbahçe Başkanı Hulusi Bey'in, yabancı takımlara karşı güçlü bir temsil sağlamak amacıyla ortak bir takım kurma konusunda anlaştıkları, hatta bir tüzük taslağı hazırladıkları biliniyor.
Bu düşünce 1934 yılında sahaya da yansıdı. İki kulüp, Türkiye'ye gelen yabancı takımlara karşı "Fenerbahçe-Galatasaray Karması" adıyla sahaya çıktı. Bu karma takım, iki kulübün renklerinin karışımı olan lacivert, sarı ve kırmızı renkli formalarla mücadele etti.
Tarihe Geçen "Bir Dakikalık" Derbi
Rekabet tarihinin en kısa süren maçı ise çok yakın bir tarihte, 7 Nisan 2024'te yaşandı. Şanlıurfa'da oynanan TFF Süper Kupa maçına Fenerbahçe, yönetim kararıyla 19 Yaş Altı takımıyla çıktı. Maçın 1. dakikasında Mauro Icardi'nin golüyle Galatasaray 1-0 öne geçti. Golün santrası yapılmadan Fenerbahçeli oyuncuların sahadan çekilmesiyle maç tatil edildi ve Galatasaray hükmen 3-0 galip ilan edildi.
Unutulmaz Fair Play Ödülü
Rekabetin modern dönemindeki en büyük centilmenlik derslerinden birini Galatasaray'ın merhum başkanı Özhan Canaydın verdi. 6 Kasım 2002'de Fenerbahçe'nin 6-0 kazandığı maçta, başkan sıfatıyla tribünde yer alan Canaydın, rakibinin gollerini alkışlayarak Fenerbahçeli yöneticileri tebrik etti. Bu davranışı, kendisine Dünya Fair Play Ödülü'nü getirdi.