Havacılık devi Airbus’ın eski CEO’su Tom Enders, Almanya’nın yeni nesil savaş uçağı projesi için İngiltere yerine Fransa’yı tercih etmesini sert sözlerle eleştirdi. Enders, Berlin’in Brexit sonrası aldığı bu kararın siyasi bir tepki olduğunu belirterek, İngiltere ile yeniden ortaklık seçeneğinin masada tutulması gerektiğini savundu.
Almanya’nın savunma sanayisindeki en kritik kararlarından biri, sektörün en tecrübeli isimlerinden biri tarafından "stratejik hata" olarak nitelendirildi. 2005-2019 yılları arasında Airbus ve öncü şirketi EADS’ın liderliğini üstlenen Tom Enders, Berlin yönetiminin yaklaşık dokuz yıl önce Geleceğin Muharebe Hava Sistemi (FCAS) projesi için İngiltere yerine Fransa ile ortaklık kurma kararını hedef aldı. Enders’e göre bu tercih, endüstriyel gerçekliklerden ziyade dönemin siyasi atmosferiyle şekillendi.
Financial Times’a konuşan Enders, 2017 yılında alınan bu kararın temelinde, İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden ayrılma süreci (Brexit) nedeniyle duyulan "siyasi hayal kırıklığının" yattığını öne sürdü. Tecrübeli yönetici, "Geçmişe bakıldığında bu kararın yanlış olduğu görülüyor. İngiliz BAE Systems ile olan ilişkimizi korumalı ve geliştirmeliydik" ifadelerini kullandı.
"Yarım Asırlık İş Birliği Çöpe Atılmamalıydı"
Şu anda Alman Dış İlişkiler Konseyi (DGAP) Başkanlığı görevini de yürüten Enders, Almanya ve İngiltere arasındaki savunma sanayi geçmişine dikkat çekti. İki ülkenin savaş uçağı geliştirme konusunda 50 yılı aşkın süredir başarılı bir ortaklık geçmişi bulunduğunu hatırlatan Enders, Berlin’in bu köklü bağı koparmak yerine güçlendirmesi gerektiğini vurguladı.
Enders, "BAE Systems ile olan bu derin iş birliği geçmişini bir kenara itmek yerine, onu geleceğe taşımalıydık" değerlendirmesinde bulunarak, mevcut FCAS projesindeki tıkanıklıklara işaret etti.
"Milli Jet Hayali Endüstriyel Bir Kibir"
Savunma çevrelerinde son dönemde dillendirilen "tamamen milli bir Alman savaş uçağı projesi" fikri de Enders’in eleştirilerinden nasibini aldı. Bu tür bir girişimin Alman Hava Kuvvetleri'nin operasyonel etkinliğine katkı sağlamayacağını savunan eski CEO, projeyi "kaynakların devasa boyutta yanlış kullanımı" ve "endüstriyel bir kibir gösterisi" olarak tanımladı.
İngiltere Kapısı Hala Açık mı?
Aynı zamanda savunma teknolojileri şirketi Helsing’in yönetim kurulunda yer alan Enders, Fransa ve İspanya ile yürütülen FCAS projesinin kurtarılamaması ihtimaline karşı bir "B Planı" önerdi. Enders, İngiltere ve BAE Systems ile yeniden ortaklık masasına oturulmasının "geçerli ve kanıtlanmış bir alternatif" olduğunu belirtti.
İngiltere’nin halihazırda İtalya ve Japonya ile Küresel Muharebe Hava Programı (GCAP) kapsamında kendi yeni nesil uçağını geliştirdiğini hatırlatan Enders, buna rağmen iş birliği kapılarının tamamen kapanmadığını ima etti. Enders ayrıca, İsveçli üretici Saab ile kurulabilecek olası bir ortaklığın da diğer bir seçenek olarak değerlendirilebileceğini sözlerine ekledi.
FCAS Projesinde Sular Durulmuyor
Almanya, Fransa ve İspanya ortaklığında yürütülen FCAS programı, Avrupa’nın en iddialı savunma projelerinden biri olarak lanse edilse de, süreç boyunca ciddi krizlerle gündeme geldi. Özellikle Fransa’nın nükleer kapasite ve uçak gemisi uyumluluğu konusundaki ısrarı ile Almanya’nın operasyonel öncelikleri arasındaki uyuşmazlıklar, projenin ilerleyişini yavaşlatan temel faktörler arasında gösteriliyor. Yaklaşık 100 milyar avroluk bu dev projede yaşanan belirsizlikler, bazı Avrupa ülkelerinin ABD yapımı F-35 gibi hazır platformlara yönelmesine neden oluyor.