Atatürk Üniversitesi bünyesindeki DAYTAM, uluslararası akreditasyona sahip laboratuvarlarıyla yerli ilaç ve sanayi firmalarına kritik analiz desteği sunarak milyonlarca liralık kaynağın ülkede kalmasını sağlıyor.
Türkiye'nin doğusunda, Erzurum Atatürk Üniversitesi yerleşkesinde faaliyet gösteren Doğu Anadolu Yüksek Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi (DAYTAM), sahip olduğu ileri teknoloji altyapısı ve "İyi Laboratuvar Uygulaması" (İLU) standartlarıyla Türk sanayisi ve ilaç sektörü için stratejik bir çözüm ortağına dönüştü. Merkez, özellikle ilaç geliştirme süreçlerinde ihtiyaç duyulan hassas analizleri yurt içine taşıyarak sektöre hız ve maliyet avantajı kazandırıyor.
Üniversite kampüsü içerisinde 4 bin metrekarelik bir alana kurulan DAYTAM, bünyesinde barındırdığı 21 farklı laboratuvar ile hizmet veriyor. Kimya, malzeme bilimi, nanoteknoloji ve yaşam bilimleri gibi alanlara odaklanan merkez; gelişmiş görüntüleme sistemleri, kromatografi-kütle spektrometre cihazları ve eser metal analiz yetenekleriyle donatılmış durumda. Merkezde bulunan "Temiz Oda" teknolojisi ise hassas üretim ve test süreçleri için steril bir ortam sağlıyor.
Yılda 15 Bin Kritik Analiz
Merkezin sağladığı en büyük katkıların başında, daha önce yurt dışında yaptırılmak zorunda kalınan testlerin artık Türkiye sınırları içinde gerçekleştirilebilmesi geliyor. DAYTAM Müdürü Prof. Dr. Bilal Nişancı, merkezin yıllık ortalama 15 bin analiz gerçekleştirdiğini belirtti. Bu analizlerin sonuçlarının Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ülkelerinde geçerli olması, ihracat odaklı çalışan firmalar için büyük bir avantaj oluşturuyor.
Prof. Dr. Nişancı, merkezin yaklaşık 30 milyon dolarlık bir altyapıya sahip olduğunu vurgulayarak, "İlaç firmalarımız ve sanayi kuruluşlarımız, ürün geliştirme aşamalarında ihtiyaç duydukları testler için artık yurt dışına gitmek zorunda kalmıyor. Özellikle ilaçla temas eden ambalajlardan ürüne geçebilecek maddelerin tespiti gibi stratejik analizleri, akredite yöntemlerimizle burada yapıyoruz. Bu sayede hem dışa bağımlılığı azaltıyor hem de milli sermayenin ülkede kalmasını sağlıyoruz" ifadelerini kullandı.
Sanayi ve Akademi İçin Ortak Platform
DAYTAM, sadece ticari analizler yapan bir laboratuvar olmanın ötesinde, akademik çalışmalar ve prototip geliştirme süreçleri için de bir merkez üssü işlevi görüyor. Merkez Müdür Yardımcısı Dr. Öğr. Üyesi Merve Acar, özellikle savunma sanayi, enerji ve sağlık sektörlerine yönelik ileri malzeme temelli sistemlerin geliştirilmesinde firmalara altyapı desteği sunduklarını kaydetti. Üniversite-sanayi işbirlikleri sayesinde akademisyenler, fikirlerini somut ürünlere dönüştürürken sanayi kuruluşları da Ar-Ge maliyetlerini düşürme fırsatı buluyor.
Merkezi aktif olarak kullanan araştırmacılardan Atatürk Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Burak Dikici ise sağlanan imkanların bilimsel çalışmalara hız kattığına dikkat çekti. Dikici, cihazların bağımsız kuruluşlarca düzenli olarak kalibre edilmesinin, elde edilen verilerin güvenilirliğini artırdığını ve uluslararası projelerde ellerini güçlendirdiğini ifade etti.
Türkiye'nin önde gelen 16 büyük ilaç firmasıyla doğrudan çalışan merkez, kamu kurumu niteliği taşıması nedeniyle bu hizmetleri özel sektöre kıyasla çok daha uygun maliyetlerle sunarak yerli üretimi teşvik etmeye devam ediyor.