Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Güneydoğu Asya bölgesinde kanserle mücadele konusunda önemli ilerlemeler kaydedilmesine rağmen, bölgedeki vaka artış hızının sağlık sistemlerinin kapasitesini zorladığını bildirdi. Örgüt, yıllık 2,4 milyon yeni vakaya ulaşan bölge için acil eylem çağrısında bulundu.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 4 Şubat Dünya Kanser Günü kapsamında yayımladığı değerlendirmede, Güneydoğu Asya bölgesindeki kanser tablosuna mercek tuttu. Örgüt, bölge ülkelerinin tütün kontrolü ve erken tarama programlarında kaydettiği başarıları takdirle karşılarken, "endişe verici" boyutlara ulaşan vaka sayılarına karşı mevcut politikaların yetersiz kaldığı uyarısını yaptı.
Yıllık 1,5 Milyon Can Kaybı
DSÖ'nün açıkladığı son verilere göre, Güneydoğu Asya bölgesinde sadece 2022 yılında 2,4 milyon yeni kanser vakası tespit edildi. Bu vakaların yaklaşık 56 binini çocuk hastalar oluştururken, hastalık aynı yıl içinde bölgede 1,5 milyon kişinin yaşamını yitirmesine neden oldu.
Örgüt, kanser yükünün önümüzdeki yıllarda daha da artacağını öngörerek, özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde sağlık sistemlerinin bu yükü kaldırmakta zorlanacağına dikkat çekti. Bölgedeki kanser vakalarının önemli bir bölümünün geç evrede teşhis edilmesi, hem tedavi başarı oranlarını düşürüyor hem de sağlık harcamalarını sürdürülemez boyutlara taşıyor.
Başarı Örnekleri: Butan ve Tayland
Raporda, bölgedeki bazı ülkelerin attığı "cesur adımlara" özel parantez açıldı. Butan Krallığı'nın 2020 yılında nüfusunun yüzde 90'ından fazlasını mide, rahim ağzı ve meme kanseri taramasından geçirerek pozitif vakaları tedaviye yönlendirmesi, "örnek bir halk sağlığı başarısı" olarak nitelendirildi.
Benzer şekilde Tayland'ın, "Evrensel Sağlık Güvencesi" kapsamında kanser tedavisini tüm vatandaşları için erişilebilir hale getirmesi, bölgedeki diğer ülkeler için bir model olarak sunuldu. Ayrıca bölge genelinde tütün kullanım oranlarında kaydedilen hızlı düşüş, kanserle mücadelenin en umut verici gelişmelerinden biri olarak kayıtlara geçti.
Politika ve Uygulama Arasındaki Makas Açılıyor
Olumlu gelişmelere rağmen DSÖ, kağıt üzerindeki politikalar ile sahadaki uygulamalar arasında ciddi bir uçurum bulunduğunu vurguladı. Raporda öne çıkan temel eksiklikler şöyle sıralandı:
- Yetersiz Sigorta Kapsamı: Birçok ülkede kanser tedavisi halen tam kapsamlı sağlık sigortasına dahil değil, bu da hastaları büyük bir mali yük altına sokuyor.
- Denetim Eksikliği: Kanserojen maddelerin kontrolüne yönelik yasal düzenlemeler mevcut olsa da, denetim ve yaptırım mekanizmaları yetersiz kalıyor.
- Veri Körlüğü: Bölge ülkelerinin tamamında kanser vakalarını düzenli ve sistematik olarak takip eden ulusal kayıt sistemleri bulunmuyor. Bu durum, sorunun gerçek boyutunun tam olarak anlaşılamamasına neden oluyor.
2030 Stratejisi ve Yol Haritası
DSÖ, artan bu tehdide karşı Güneydoğu Asya bölgesi için "2024-2030 Kanserden Korunma ve Yönetim Stratejisi"ni devreye soktuğunu duyurdu. Yeni yol haritası, kanser hastalarının bakımını sağlık sistemlerinin merkezine yerleştirmeyi ve önleyici hizmetleri birinci basamak sağlık hizmetlerine entegre etmeyi hedefliyor.
Örgüt, hükümetlere yaptığı çağrıda, kanserle mücadelenin sadece sağlık bakanlıklarının değil, tüm devlet mekanizmasının önceliği olması gerektiğini vurgulayarak, uluslararası işbirliklerinin artırılması gerektiğini belirtti.