Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre, ABD dolarının küresel döviz rezervleri içindeki payı 2025’in üçüncü çeyreğinde yüzde 56,92 seviyesine geriledi. Rezerv yöneticilerinin çeşitlendirme stratejileri ve avronun yükselişi bu düşüşte etkili olurken, dolar küresel ticaret ödemelerindeki liderliğini korumaya devam ediyor.
Küresel finans sisteminin çatı kuruluşu Uluslararası Para Fonu (IMF), 2025 yılının üçüncü çeyreğine ilişkin "Resmi Döviz Rezervlerinin Para Birimi Dağılımı" (COFER) verilerini yayımladı. Açıklanan rapor, doların küresel merkez bankalarının kasalarındaki ağırlığının azalmaya devam ettiğini ortaya koydu. 2025’in üçüncü çeyreği itibarıyla dünya genelindeki toplam döviz rezervleri 13 trilyon dolara ulaşırken, bu rezervler içinde doların payı yüzde 56,92 olarak kaydedildi. Bu oran, son yılların en düşük seviyelerinden biri olarak dikkat çekiyor.
Verilere bakıldığında, doların payındaki erimenin 2025 yılı boyunca kademeli olarak sürdüğü görülüyor. Yılın ilk çeyreğinde yüzde 58,51 olan oran, ikinci çeyrekte yüzde 57,08’e gerilemişti. Tarihsel bir perspektiften bakıldığında ise düşüş daha çarpıcı hale geliyor; 1999 yılında küresel rezervlerin yüzde 71,19'unu oluşturan Amerikan doları, aradan geçen sürede belirgin bir güç kaybı yaşadı.
Avro ve Yen Yükselişte
Doların payındaki düşüşün aksine, Avrupa ortak para birimi avro, rezervlerdeki yerini sağlamlaştırıyor. 2025’in ilk çeyreğinde yüzde 19,12 olan avronun payı, üçüncü çeyrek itibarıyla yüzde 20,33’e yükseldi. Benzer bir toparlanma Japon yeninde de gözlemlendi; ikinci çeyrekte yüzde 5,65’e gerileyen yen, üçüncü çeyrekte toparlanarak yüzde 5,82 seviyesine ulaştı.
Öte yandan, Çin yuanının küresel rezervlerdeki payı dalgalı bir seyir izledi. İkinci çeyrekte yüzde 1,99'a çıkan yuan, üçüncü çeyrekte hafif bir düşüşle yüzde 1,93 seviyesine geriledi.
Ticarette ve Ödemelerde Dolar Hâlâ "Kral"
Rezervlerdeki payı azalmasına rağmen, ABD doları küresel ticaretin ve finansal işlemlerin tartışmasız lideri olmaya devam ediyor. SWIFT verilerine göre, geçtiğimiz yılın aralık ayında küresel ödemelerin yüzde 50,49'u dolar cinsinden gerçekleştirildi. ABD, dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 10'unu oluşturmasına rağmen, ticaretin yarısından fazlasının faturalandırması dolar üzerinden yapılıyor.
Ödemelerde doları yüzde 21,9 ile avro, yüzde 6,73 ile İngiliz sterlini takip ediyor. Bu durum, merkez bankalarının "yatırım" tercihlerinde çeşitlendirmeye gitmesine rağmen, piyasanın "işlem" tercihinde dolardan vazgeçmediğini gösteriyor.
Uzmanlar Ne Diyor: "Çok Kutuplu Bir Sisteme Geçiş"
Konuyu değerlendiren ekonomistler, rezervlerdeki değişimin dolara olan güven kaybından ziyade, risk yönetimi ve çeşitlendirme arayışından kaynaklandığını belirtiyor. American Enterprise Institute (AEI) Kıdemli Uzmanı ve eski Fed yetkilisi Steven Kamin, merkez bankalarının Kanada doları veya Avustralya doları gibi geleneksel olmayan para birimlerine yönelmesinin bu tabloda etkili olduğunu vurguladı. Kamin, doların öngörülebilir gelecekte hakim konumunu koruyacağını, ancak küresel sistemin daha dengeli ve çok kutuplu bir yapıya doğru evrildiğini ifade etti.
Fitch Ratings ABD Ekonomik Araştırmalar Başkanı Olu Sonola ise düşüşte politika belirsizliklerinin rolüne dikkat çekti. Gümrük tarifeleri ve jeopolitik belirsizliklerin rezerv yöneticilerini temkinli olmaya ittiğini belirten Sonola, buna rağmen ABD'nin derin sermaye piyasalarının dolara benzersiz bir destek sağladığını ve yakın vadede doların yerini alabilecek bir alternatifin bulunmadığını kaydetti.