Asrın felaketinin üçüncü yılında bölge ekonomisi, sağlanan finansman destekleri ve yeniden imar çalışmalarıyla şaşırtıcı bir geri dönüşe imza attı. Depremden etkilenen 11 ilde imalat sanayisi kapasite kullanım oranları, Temmuz 2024’ten bu yana Türkiye ortalamasının üzerinde seyrediyor.
ANKARA — 6 Şubat 2023’te meydana gelen ve 11 ili derinden sarsan Kahramanmaraş merkezli depremlerin üzerinden üç yıl geçerken, bölge ekonomisinin toparlanma sürecine dair en somut veriler gün yüzüne çıktı. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan "Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Yeniden İmar ve Gelişme Raporu", bölge sanayisinin sadece yaralarını sarmakla kalmayıp, üretim performansında ülke ortalamasını geride bıraktığını ortaya koydu.
Bugünkü Haberler’in incelediği rapora göre, afet sonrası Mart 2023’te dip seviyeyi gören imalat sanayisi kapasite kullanım oranları, devletin teşvik mekanizmaları ve bölge sanayicisinin çabalarıyla hızla yükselişe geçti. Veriler, Temmuz 2024 itibarıyla bölgedeki kapasite kullanımının Türkiye genel ortalamasını geçtiğini ve o tarihten bugüne kadar istikrarlı bir şekilde ortalamanın üzerinde kaldığını belgeliyor.
Enerji Tüketiminde Çarpıcı Artış
Sanayi çarklarının yeniden ve daha güçlü döndüğünün en net göstergesi enerji tüketim verilerine yansıdı. Raporda yer alan bilgilere göre, söz konusu 11 ildeki sanayi elektrik tüketimi, Aralık 2025’te bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 5,5 artış gösterdi. Depremin birinci yılı ile kıyaslandığında ise bu toparlanma çok daha belirgin; Şubat 2024’teki elektrik tüketimi, felaketin yaşandığı Şubat 2023’e göre yüzde 75,6 oranında artmıştı.
Benzer bir tablo doğal gaz tüketiminde de görülüyor. Sanayideki doğal gaz kullanımı Aralık 2025’te, 2023'ün aynı ayına kıyasla yüzde 29,8 yükseldi.
70 Bin İşletmeye 48 Milyar Liralık Can Suyu
Bölgedeki bu hızlı toparlanmanın arkasında, işletmelere sağlanan doğrudan finansal destekler yatıyor. "Türkiye Deprem Sonrası Mikro, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin Canlanması Projesi" kapsamında, bölgedeki KOBİ’lerin faaliyetlerini sürdürebilmesi için bugüne kadar hayati adımlar atıldı.
Proje çerçevesinde 69 bin 951 işletmeye toplam 47,9 milyar lira destek ödemesi gerçekleştirildi. Ayrıca, 2023 Deprem Acil Destek Kredisi Programı ile 7 bin 437 işletmeye 6,55 milyar lira kredi kullandırıldı. İşletmelerin üzerindeki mali yükü hafifletmek adına, hukuki işlem başlatılmış 57 işletmenin KOSGEB borçları tamamen silindi.
Sanayi Sitelerinde Üstyapı Desteği Yüzde 100’e Çıktı
Yıkılan veya hasar gören sanayi altyapısının inşası için de mevzuatta esneklikler sağlandı. Afet bölgesi ilan edilen yerlerdeki sanayi sitelerinin üstyapı inşaatlarına yönelik kredilendirme oranları yüzde 70’ten yüzde 100’e yükseltildi. Bu karar, henüz onaylanmamış hakedişleri de kapsayacak şekilde genişletilerek sanayi sitelerinin hızla ayağa kaldırılması hedeflendi.
Bu kapsamda 2025 sonu itibarıyla küçük sanayi sitesi yatırımları ve müşavirlik hizmetleri için yaklaşık 13,6 milyar lira harcandı. KOSGEB ve kalkınma ajanslarının sağladığı desteklerle birlikte, bölgedeki sanayi altyapısına aktarılan toplam kaynak 17 milyar 627 milyon lirayı buldu.
Özel Sektöre Teknoloji ve Ar-Ge Desteği
Bölge sanayisinin katma değerli üretime geçişi için TÜBİTAK ve uluslararası fonlar da devreye girdi. TÜBİTAK destek programları kapsamında deprem bölgesindeki firmalardan gelen 156 proje başvurusundan 95’i desteklenmeye değer bulundu. Bu projelere şimdiye kadar 293,3 milyon lira kaynak aktarıldı.
Ayrıca Kuveyt Deprem Fonu desteğiyle yürütülen "Model Fabrikalar Projesi" ile Adana, Malatya ve Gaziantep’teki firmalara verimlilik eğitimleri verildi. Enerji verimliliği alanında ise UNDP işbirliğiyle 5 ildeki 29 tesiste verimsiz motorlar yenilenerek yaklaşık 23 milyon liralık yatırım gerçekleştirildi.
Esnaf ve Sanatkarlar Unutulmadı
Sanayicilerin yanı sıra bölge ekonomisinin belkemiği olan esnaf ve sanatkarlar için de finansman kanalları açık tutuldu. Halkbank kaynaklarından esnaf ve sanatkarlara kullandırılan faiz indirimli deprem destek kredilerinin tutarı, sadece 2023 yılında 6,7 milyar liraya ulaştı. Kredi taksitleri Cumhurbaşkanı kararlarıyla iki kez ertelenirken, TESKOMB aracılığıyla da 200 milyon liralık nakdi destek sağlandı.
Yeniden imar çalışmaları kapsamında Kahramanmaraş’ta işletmeleri yıkılan kuyumcular için kurulan "Kuyumculuk İhtisas Küçük Sanayi Sitesi" gibi sektörel projelerle, bölgedeki ticari hayatın fiziki mekan ihtiyaçları da karşılanmaya devam ediyor.