Antalya'dan denize salınan caretta caretta "Gümüş", 1,5 yılda Akdeniz'i bir uçtan bir uca dolaşarak ezber bozan bir rotaya imza attı. Bilim insanları, İspanya açıklarına kadar uzanan bu sıra dışı göçü iklim değişikliğinin bir işareti olarak yorumluyor.
Antalya'nın Manavgat ilçesinden bilimsel takip amacıyla doğal yaşam ortamına bırakılan "Gümüş" isimli caretta caretta, deniz kaplumbağaları için alışılmadık bir performans sergileyerek yaklaşık 24 bin kilometrelik bir mesafe katetti. Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) ve TÜPRAG Metal Madencilik işbirliğiyle yürütülen "Madenci Kaplumbağa" projesi kapsamında izlenen Gümüş, çizdiği rotayla bilim dünyasını şaşırtmaya devam ediyor.
Kıtalararası Bir Macera
12 Temmuz 2024 tarihinde Kızılot sahilinden uydu vericisi takılarak denize uğurlanan Gümüş, o günden bu yana durmaksızın hareket halinde. Genellikle belli bir bölgeye yerleşip kışı orada geçirmesi beklenen deniz kaplumbağalarının aksine Gümüş, Akdeniz havzasının neredeyse tamamını dolaşan bir kaşif gibi hareket etti.
Verilere göre Gümüş’ün rotası Antalya’dan başlayıp Ege Denizi’nin güneyindeki Kerpe Adası’na, oradan İtalya’nın Sicilya Adası’na ve ardından Tunus’un Hammamet Körfezi’ne uzandı. Ancak yolculuk burada bitmedi. Afrika kıyılarını takip ederek doğuya, Gazze Şeridi’ne ve Mısır’daki Bardawil Gölü’ne kadar ilerleyen Gümüş, Mısır açıklarında kısa bir süre kaldıktan sonra yönünü tekrar batıya çevirdi.
İspanya Açıklarında Yeni Bir Rota
Mısır’dan ayrılarak yeniden Sicilya kıyılarına, oradan Tiren Denizi’ne geçen Gümüş, Sardunya Adası ve Cezayir açıklarını aşarak İspanya sularına ulaştı. Şu anda İspanya’nın Torrovieja açıklarında bulunduğu tespit edilen Gümüş, Balearik Denizi’ndeki gezintisini sürdürüyor.
EKAD Yönetim Kurulu Üyesi ve Ordu Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Onur Candan, Gümüş’ün bu hareketliliğinin bilimsel açıdan oldukça önemli veriler sunduğunu belirtti. Prof. Dr. Candan, normal şartlarda deniz kaplumbağalarının yuvalama sezonu sonrası belirli bir kışlama alanına çekildiğini, ancak Gümüş’ün 1,5 yıldır göç etmeye devam ettiğini vurguladı.
"İklim Değişikliğinin Bir Yansıması Olabilir"
Gümüş’ün izlediği yolun Akdeniz için "yepyeni bir rota" olduğunu ifade eden Prof. Dr. Candan, bu durumun deniz suyu sıcaklıklarındaki değişimle bağlantılı olabileceğine dikkat çekti. Caretta carettaların göç davranışlarının sıcaklık verileriyle doğrudan ilişkili olduğunu belirten Candan, "Bu rotanın deniz yüzeyi sıcaklığına bağlı olarak şekillendiğini düşünüyoruz. İklim değişikliğinin deniz canlıları üzerindeki somut bir yansıması olabilir" değerlendirmesinde bulundu.
Diğer Kaplumbağalar Ne Yaptı?
Proje kapsamında Gümüş ile birlikte takip edilen diğer kaplumbağalar ise daha farklı davranışlar sergiledi. "Altın" isimli kaplumbağa Libya kıyılarında göçünü tamamlarken, "Flora" Trablus üzerinden Mersin Körfezi’ne yöneldi. Ancak "Fauna" isimli bir diğer kaplumbağanın da tıpkı Gümüş gibi batıya yönelerek İspanya’nın İbiza adası açıklarına gitmesi, bu yeni göç rotasının tesadüf olmayabileceğini düşündürüyor.