Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, deniz araçlarının üretim ve onarım süreçlerini yeniden düzenledi. Resmi Gazete’de yayımlanan yeni yönetmelikle, 12 metre üzerindeki gemiler için izin şartları ağırlaştırılırken, tüm veri girişlerinin Turgut Reis Veritabanı üzerinden yapılması zorunlu hale getirildi.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından hazırlanan kapsamlı düzenleme ile Türkiye’deki tersanecilik ve denizcilik faaliyetlerinde standartlar yeniden belirlendi. "Gemi ve Su Araçlarının İnşa, Tadilat ve Bakım Onarım Yönetmeliği"nin Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesiyle birlikte, 2015 yılından bu yana uygulanan eski mevzuat yürürlükten kaldırıldı. Yeni düzenleme, gemi inşasından tadilatına, bakım-onarım süreçlerinden denetim mekanizmalarına kadar sektörde köklü değişiklikler öngörüyor.
İzin Süreçlerinde "12 Metre" ve "Yolcu Kapasitesi" Kriteri
Yönetmelik, yurt içinde veya serbest bölgelerde inşa edilecek ya da tadilata girecek gemiler için yeni izin mekanizmaları getirdi. Özellikle ticari ve büyük ölçekli deniz araçları sıkı bir denetim sürecine tabi tutulacak.
Buna göre, yeni inşa veya tadilat yapılacak Türk bayraklı gemilerde şu şartlardan herhangi birini taşıyanlar için gemi sahibi veya temsilcisinin liman başkanlığından yazılı izin alması zorunlu kılındı:
- İnşa veya tadilat tamamlandığında tam boyu 12 metre ve üzerinde olanlar,
- Boyuna bakılmaksızın yolcu kapasitesi 12 kişiden fazla olanlar,
- Tehlikeli madde taşımacılığı yapanlar,
- Kapasite artırımı sonucunda yolcu kapasitesi 12 kişiyi geçecek olanlar.
Dijital Takip Dönemi: Turgut Reis Veritabanı
Bakanlık, gemi inşa ve tadilat süreçlerinin dijital ortamda takibi için "Turgut Reis Gemi Sanayi Veritabanı Programı"nı (GSVP) merkeze aldı. Yapılan düzenlemeye göre, tam boyu 2,5 metre ve üzerindeki tüm gemi ve su araçlarının inşa ve tadilat bilgileri, eksiksiz ve doğru bir şekilde bu veritabanına girilecek. Bu zorunluluk, sektördeki kayıt dışılığın önlenmesi ve teknik standartların korunması açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Yabancı bayraklı gemiler de bu denetim ağının dışında kalmayacak. Türkiye'deki tesislerde işlem görecek yabancı bayraklı gemilerin bilgileri de GSVP’ye işlenecek. Ayrıca, tam boyu 12 metre ve üzerindeki yabancı gemilerde inşa veya tadilata başlamak için tesis sahibinin liman başkanlığından izin alması gerekecek.
Sörvey ve Yerinde Denetim Şartları
Yeni yönetmelik, bakım ve onarım faaliyetlerinin yapılacağı yerleri de netleştirdi. Tüm gemi ve su araçlarının inşa, tadilat ve bakım-onarımlarının yetkili tesislerde yapılması esas alındı.
Özellikle karada yapılacak sörveyler (denetimler) için belirli standartlar getirildi. İç sular hariç olmak üzere, tam boyu 15 metre ve üzerindeki gemi ve su araçlarının karada yapılacak sörveyleri; sadece yetkili tesislerde, balıkçı barınaklarında veya yat limanlarında gerçekleştirilebilecek. Serbest bölgelerde yürütülecek işlemler ise ilgili Serbest Bölge Müdürlüğü koordinasyonunda sürdürülecek.
Kamu ve Askeri Gemiler Kapsam Dışı
Yönetmelik, sivil denizciliği kapsarken devletin güvenlik birimlerine ait araçları kapsam dışında tuttu. Askeri gemi ve su araçları, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü’ne ait deniz araçları yeni düzenlemenin hükümlerinden muaf olacak. Ayrıca, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğü’nün uygun göreceği diğer kamu kurumlarına ait araçlar da bu muafiyetten yararlanabilecek.
Yönetmeliğin getirdiği yeni kurallara uymayanlar hakkında uygulanacak idari para cezaları ve yaptırımlar da netleştirildi. Düzenlemenin bazı maddeleri yayım tarihinde yürürlüğe girerken, sektöre uyum süreci tanınması amacıyla bazı maddelerin yürürlük tarihi 3 ay sonrası olarak belirlendi.