TBMM Genel Kurulunda kabul edilen ve adli süreçteki çocuklara yönelik kapsamlı düzenlemeler içeren yeni kanun Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yasayla birlikte "suça sürüklenen çocuk" ibaresi tarihe karışırken, çocukların ateşli silahlara erişimine neden olan kişilere ağır hapis cezaları getirildi.
Adli süreçteki çocuklara yönelik ceza, infaz ve koruma tedbirlerinde köklü değişiklikler öngören "Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" Resmi Gazete'de yayımlandı. Yeni düzenleme, çocukların rehabilitasyonunu, korunmasını ve güvenliğini odağına alırken, suça karışma süreçlerine dair hem önleyici hem de cezai yaptırımları önemli ölçüde yeniden şekillendiriyor.
Yapılan yasal değişiklikle birlikte mevzuattaki en dikkat çekici adımlardan biri, uzun yıllardır kullanılan "suça sürüklenen çocuk" ibaresinin "adli süreçteki çocuk" olarak değiştirilmesi oldu. Bu değişiklikle çocukların adli süreçlerde etiketlenmesinin önüne geçilmesi ve çocuk odaklı bir yaklaşım sergilenmesi hedefleniyor.
Silahı Çocuğun Erişebileceği Yerde Bırakana Ağır Hapis Cezası
Yeni yasa, çocukların ateşli silahlara erişimini engellemek adına silah sahiplerine çok ciddi yükümlülükler getiriyor. Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a eklenen yeni madde uyarınca, ateşli silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza ederek bir çocuğun eline geçmesine sebebiyet veren kişiler, fiil daha ağır bir suçu oluşturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile yargılanacak.
Bunun yanı sıra Kabahatler Kanunu'na eklenen "amaç dışı bıçak taşıma" hükmüyle, her türlü kesici, delici ve bereleyici aletin ruhsatsız yerlerde satışı ve sergilenmesi yasaklanıyor. 1 Aralık 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek bu düzenlemeyle söz konusu aletlerin 18 yaşından küçüklere satılması, çocuklar tarafından taşınması ya da satın alınması tamamen engellenecek. Bu yasağa uymayanlara 5 bin lira, durumun vahimliğine göre ise 10 bin lira idari para cezası kesilecek.
Yaş Gruplarına Göre Ceza Rejimleri Yeniden Düzenlendi
Türk Ceza Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle 12-15 ve 15-18 yaş gruplarındaki çocukların ceza sorumlulukları ve indirim oranları yeniden belirlendi. Belirli nitelikli ve ağır suçlarda, kasta dayalı kusurun ağırlığı ve suçun işleniş şekli gibi unsurlar göz önünde bulundurularak 15-18 yaş grubundaki suça karışmış çocuklar hakkında yaş indirimi uygulanmayabilecek. Ayrıca, hakimlere 12-15 yaş grubundaki çocuklara duruma göre bir üst grubun ceza rejimini uygulayabilme yetkisi tanındı.
Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüklerin ihlaline yönelik cezalar da ağırlaştırıldı. Çocukların bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere verilen "1 yıla kadar" hapis cezası, "3 aydan 2 yıla kadar" olarak değiştirildi. Hamile eşini veya birlikte yaşadığı gebe kadını çaresiz durumda terk edenlerin cezası ise 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası sınırına yükseltildi.
Ceza İnfaz Sisteminde Yeni Dönem
Yasa ile çocuk hükümlülerin ceza infaz süreçlerinde de önemli değişikliklere gidildi. Çocuk hükümlülerin cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilmesi uygulamasına son verilerek, infaza öncelikle çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanması kararlaştırıldı. Çocuklar, bu kapalı kurumlarda gösterdikleri iyi hal durumunun tespit edilmesinin ardından eğitimevlerine sevk edilebilecek.
Ayrıca çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında barındırılan 12-18 yaş grubundaki çocuklar; cinsiyetleri, fiziki gelişim durumları ve işledikleri suç türleri dikkate alınarak birbirlerinden tamamen ayrı bölümlerde tutulacak.
"Yönlendirme Tedbirleri" Devreye Giriyor
Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için çocuklara özgü yeni güvenlik tedbirleri geliştirildi. "Yönlendirme tedbirleri" adı verilen bu uygulamalar; sosyal ve toplumsal hizmetler, dijital risklerden korunma, kitap ve kütüphane kullanımı, çevre temizliği ile bağımlılıkla mücadele gibi başlıkları kapsıyor.
Bu kapsamda çocukların gelişimine katkı sağlamak amacıyla kamu yararına 20 saatten 300 saate kadar görev almaları sağlanabilecek. Dijital risklerden korunma tedbiri kapsamında ise çocuğun kullandığı teknolojik cihazlar denetim altında tutularak riskli platformlara erişimi sınırlandırılabilecek.
Risk Altındaki Çocuklar İçin Acil Korunma Raporu
Akıl hastalığı, bağımlılık ya da bulaşıcı hastalık nedeniyle kendisi veya çevresi için ciddi tehlike oluşturan ve sağlık kuruluşlarına getirilen çocuklar için acil koruma mekanizması hızlandırıldı. Uzman hekimin tedavi ihtiyacını tespit etmesi halinde 24 saat içinde rapor düzenlenecek ve sağlık kurulu raporu en geç 48 saat içinde çocuk hakimine sunulacak. Hakim de sunulan raporlar doğrultusunda çocuk hakkında en geç 48 saat içinde acil korunma veya tedavi kararı verecek.