ABD'den iadesi sağlanan Zeugma Antik Kenti'nin simgelerinden "Çingene Kızı" mozaiği kompozisyonuna ait 13. panel, Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi’nde düzenlenen törenle teslim alındı.
Gaziantep’te yer alan Zeugma Antik Kenti'nden 1960'lı yıllarda gerçekleştirilen kaçak kazılarla yurt dışına kaçırılan "Çingene Kızı" mozaiği kompozisyonuna ait 13. panel, yürütülen diplomatik ve hukuki girişimler sonucu Türkiye’ye geri kazandırıldı. Milattan sonra 2. ve 3. yüzyıllara tarihlenen tarihi eser, Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi'nde düzenlenen resmi törenle ziyarete açıldı.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, törende yaptığı açıklamada, yeni getirilen panelin Zeugma mozaiklerinin bilimsel açıdan daha bütüncül bir şekilde incelenmesine olanak tanıyacağını ve kompozisyonun kendi bağlamı içinde yeniden değerlendirilmesine büyük katkı sunacağını ifade etti. Ersoy, eksik parçaların ülkeye dönmesiyle yalnızca bir mozaiğin tamamlanmadığını, aynı zamanda zedelenen bir tarihi hafızanın onarıldığını vurguladı.
Bilimsel Çalışmalar ve Takip Süreci İadeyi Getirdi
Tarihi panelin izi, Grenoble Alpes Üniversitesinden Dr. Camila Felag’ın araştırmaları ve Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay’ın bilimsel değerlendirmeleriyle sürüldü. Yapılan çalışmalar sonucunda, söz konusu eserin "Çingene Kızı" mozaiğinin de içinde yer aldığı büyük kompozisyonun bir parçası olduğu tespit edildi.
Bakanlık uzmanları, panelin uluslararası piyasada el değiştirdiğini ve yakın dönemde bir müzayedede yeniden satışa sunulduğunu belirledi. Bunun üzerine Amerika Birleşik Devletleri (ABD) makamları nezdinde girişimler hızlandırıldı. ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi (HSI) ile yürütülen koordineli çalışmalar neticesinde tarihi eserin Türkiye’ye iadesi başarılı bir şekilde tamamlandı.
60 Yıllık Hasret Sona Erdi
Fırat Nehri kıyısında yer alan ve Roma döneminin en önemli kültür merkezlerinden biri olan Zeugma’dan kaçırılan mozaik parçalarından 12’si, daha önce yürütülen çalışmalarla 2018 yılında ABD’den Türkiye’ye getirilerek müzedeki yerini almıştı. Son iadeyle birlikte, yaklaşık 60 yıldır ana vatanından uzak kalan kompozisyona ait 13. panel de ait olduğu topraklara dönmüş oldu.
Kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede uluslararası işbirliklerinin önemine değinen Bakan Ersoy, ABD ile 2021 yılında imzalanan kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele mutabakat zaptının bu yıl 5 yıllığına yeniden uzatıldığını açıkladı. Türkiye genelinde tarihi eserlerin korunması ve yurt dışına kaçırılan varlıkların iadesi çalışmalarının kararlılıkla sürdüğünü belirten Ersoy, 2002 yılından bu yana 13 bin 454, son 8 yılda ise 9 bin 139 kültür varlığının Türkiye’ye iade edildiği bilgisini paylaştı.
Gaziantep Valisi Kemal Çeber ve Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin’in de katıldığı törenin ardından heyet, teslim alınan paneli müzede inceledi.