Cezayir’in 2013 tarihli hava hizmetleri anlaşmasını feshetme kararı, iki ülke arasında Batı Sahra’dan Libya krizine uzanan jeopolitik ayrışmayı su yüzüne çıkardı.
BUGÜNKÜ HABERLER / DIŞ HABERLER
Kuzey Afrika ve Körfez hattında bir süredir kapalı kapılar ardında yaşanan diplomatik gerilim, Cezayir’in attığı son adımla yeni bir boyuta taşındı. Cezayir yönetimi, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile 13 Mayıs 2013 tarihinde Abu Dabi’de imzalanan hava hizmetleri anlaşmasını feshetme sürecini resmen başlattı. Bu teknik hamle, diplomatik çevrelerde iki başkent arasında uzun süredir biriken "stratejik güven bunalımının" en somut ilanı olarak yorumlanıyor.
Buteflika Döneminin "Altın Çağı"ndan Kopuş
İki ülke ilişkileri, eski Cumhurbaşkanı Abdulaziz Buteflika’nın (1999-2019) iktidarı döneminde tarihinin en parlak günlerini yaşamıştı. O dönemde Abu Dabi, Cezayir’in en önemli ekonomik ortaklarından biri haline gelmiş, Dubai Ports World’ün Cezayir Limanı’nı işletmesi ve Mercedes-Benz araçlarının montajına yönelik savunma sanayii ortaklıkları gibi kritik projeler hayata geçirilmişti.
Ancak 2019’da Cezayir’de "Hirak" adı verilen halk hareketinin Buteflika’yı istifaya zorlaması, ikili ilişkilerde de makas değişimini beraberinde getirdi. Yeni Cumhurbaşkanı Abdülmecid Tebbun liderliğindeki yönetim, Buteflika döneminin mirasını sorgularken, Abu Dabi’nin eski rejimle olan yakın ilişkileri Cezayir’deki yeni karar alıcılar nezdinde şüphe uyandırdı.
Kırılma Noktaları: İsrail ile Normalleşme ve Batı Sahra
Diplomatik kaynaklara göre, mevcut gerilimin temelinde BAE’nin 2020 yılında İsrail ile imzaladığı İbrahim Anlaşmaları ve bu sürecin Kuzey Afrika’ya yansımaları yatıyor.
Cezayir, İsrail ile normalleşme sürecine sert bir dille karşı çıkarken, BAE’nin Fas ile geliştirdiği askeri ve siyasi işbirliği, Cezayir ulusal güvenliği için bir tehdit algısı oluşturdu. Özellikle Abu Dabi yönetiminin Batı Sahra’nın El-Uyun kentinde konsolosluk açarak Fas’ın egemenliğini tanıması, Cezayir için bardağı taşıran damlalardan biri oldu. Cezayir, Batı Sahra meselesini "sömürgeciliğin tasfiyesi" olarak görürken, BAE’nin bu hamlesi doğrudan bir diplomatik meydan okuma olarak kayıtlara geçti.
Medya ve Vekalet Savaşları
Gerilim sadece diplomatik notalarla sınırlı kalmadı; medya üzerinden yürütülen karşılıklı kampanyalarla kamuoyuna da yansıdı. Cezayir basınında, BAE’nin "bölgesel istikrarı bozmaya yönelik finansman sağladığına" dair iddialar sıkça yer bulurken, Cumhurbaşkanı Tebbun’un 2023 yılında isim vermeden "bir Körfez ülkesinin parasını kullanarak iç işlerine müdahale ettiği" yönündeki açıklamaları, adresin Abu Dabi olduğu şeklinde yorumlandı.
Buna karşılık, BAE merkezli medya organlarında Cezayir’in "terör örgütü" olarak tanımladığı ayrılıkçı hareketlere (MAK) dair yayınlara yer verilmesi, Cezayir Yüksek Güvenlik Konseyi’nin gündemine kadar taşındı. Konsey, "düşmanca eylemlerden" sorumlu tuttuğu taraflara karşı sert uyarılarda bulundu.
Libya ve Sahel’de Çatışan Vizyonlar
İki ülkenin dış politika vizyonları, sadece ikili ilişkilerde değil, üçüncü ülkelerdeki krizlerde de taban tabana zıt bir seyir izliyor.
Libya: Cezayir, komşusu Libya’da dış müdahaleden uzak, siyasi bir çözüm ve ulusal birlik hükümetini savunurken; BAE’nin ülkenin doğusundaki askeri güçlere verdiği destek, Cezayir tarafından sınır güvenliğine tehdit olarak algılanıyor.
Sahel Bölgesi: Mali ve Nijer gibi ülkelerde yaşanan darbeler ve istikrarsızlık sürecinde Cezayir, geleneksel arabuluculuk rolünü üstlenmeye çalışırken; Abu Dabi’nin bölgedeki nüfuz arayışı Cezayir tarafından kendi "arka bahçesine müdahale" olarak değerlendiriliyor.
Ekonomik Bağlar "Fren" Görevi Görüyor mu?
Siyasi ve güvenlik alanındaki bu derin çatlağa rağmen, ekonomik ilişkilerde henüz tam bir kopuş yaşanmış değil. Uzmanlar, "kontrollü gerilim" stratejisinin izlendiğini, ancak hava hizmetleri anlaşmasının feshi gibi adımların, krizin ekonomik boyuta sıçrama potansiyeli taşıdığını belirtiyor.
Cezayir-BAE hattındaki bu soğuk savaş, sadece iki ülkeyi değil, Arap Birliği içindeki dengeleri ve Kuzey Afrika’nın jeopolitik geleceğini de şekillendirmeye aday görünüyor.