İslam düşüncesine getirdiği özgün yorumlar ve "bilginin İslamileştirilmesi" kavramıyla tanınan dünyaca ünlü Malezyalı filozof Prof. Dr. Seyyid Muhammed Nakib el-Attas, 94 yaşında Kuala Lumpur'da yaşamını yitirdi.
Çağdaş İslam düşüncesinin en önemli temsilcilerinden biri olarak kabul edilen Malezyalı mutasavvıf ve düşünür Prof. Dr. Seyyid Muhammed Nakib el-Attas, 94 yaşında hayata veda etti. El-Attas’ın ailesi tarafından yapılan açıklamada, ünlü filozofun bugün Malezya'nın başkenti Kuala Lumpur'da vefat ettiği duyuruldu. İslam dünyasında derin izler bırakan el-Attas’ın cenazesinin, yarın sabah başkentteki Mescid-i Takva'da kılınacak namazın ardından Kiara Müslüman Mezarlığı'na defnedileceği bildirildi.
Moderniteye Karşı Köklü Bir Duruş
1931 yılında Endonezya'nın Bogor şehrinde, kökleri peygamber nesline dayanan Hadramevtli bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen el-Attas, yaşamını İslam medeniyetinin ihyasına adadı. Gençlik yıllarında İngiltere'deki Sandhurst Kraliyet Askeri Akademisi'nde eğitim alarak başladığı kariyerine, daha sonra akademik alanda devam etme kararı aldı.
Malaya Üniversitesi, McGill Üniversitesi ve Londra Üniversitesi (SOAS) gibi prestijli kurumlarda eğitim gören el-Attas, özellikle erken dönem Malay sufilerinden Hamzah Fansuri üzerine yaptığı doktora çalışmasıyla dikkatleri üzerine çekti. Ancak onu dünya çapında bir entelektüel haline getiren asıl unsur, Batı modernitesinin bilgi anlayışına getirdiği derinlikli eleştiriler ve buna karşı geliştirdiği alternatif epistemoloji oldu.
"Bilginin İslamileştirilmesi" ve ISTAC
Nakib el-Attas, 1987 yılında Kuala Lumpur'da kurduğu Uluslararası İslam Düşüncesi ve Medeniyeti Enstitüsü (ISTAC) ile İslam dünyasında akademik çalışmaların seyrini değiştiren bir merkez inşa etti. El-Attas'ın düşünce sisteminin merkezinde "bilginin İslamileştirilmesi" (Islamization of knowledge) kavramı yer alıyordu. Ona göre modern dönemde Müslüman zihninin yaşadığı en büyük kriz, bilginin sekülerleşmesi ve metafizik köklerinden koparılmasıydı.
El-Attas, bilginin sadece maddi verilerle sınırlı kalamayacağını, vahiy ve manevi hakikatle bütünleşmesi gerektiğini savundu. İsmail Raci El-Faruki gibi çağdaşlarından farklı olarak sorunu "bilgi üretimi"nden ziyade, bilginin dayandığı "zihinsel temellerde" gördü. Ona göre asıl mesele, modern bilginin nötr olmadığı ve Batı'nın seküler dünya görüşünü taşıdığı gerçeğiydi.
"Edep" Merkezli Eğitim Anlayışı
Vefatıyla İslam dünyasını yasa boğan el-Attas, eğitim felsefesi üzerine geliştirdiği teorilerle de tanınıyordu. Eğitimin nihai amacının sadece bilgi yüklemek değil, "edep sahibi insan" yetiştirmek olduğunu vurgulayan düşünür, modern üniversite yapısını ve müfredatlarını bu çerçevede eleştirdi.
Eserleri Türkçe, Farsça, Arapça, Urduca, Almanca ve Japonca gibi pek çok dile çevrilen el-Attas, geleneksel İslam ilimleri ile modern felsefeyi harmanlayan üslubuyla geride, "İslam'da Sekülerleşme İkilemi", "İslam ve Sekülerizm" gibi başucu niteliğinde eserler bıraktı.