Türk sermaye piyasalarının kalbi Borsa İstanbul, 40 yıl önce Cağaloğlu’nda küçük bir banka şubesi odasında atmaya başladı. Kurucu Başkan Muharrem Karslı, “bir haftalık düşünme süresi” isterken Resmi Gazete’de adını görmesiyle başlayan ve İstinye’deki devasa komplekse uzanan tarihi dönüşümü anlattı.
İSTANBUL — Türk finans tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nın (İMKB), bugünkü adıyla Borsa İstanbul'un faaliyete geçmesinin üzerinden tam 40 yıl geçti. 3 Ocak 1986 tarihinde ilk işlemlerin yapıldığı borsa, Cağaloğlu'ndaki mütevazı başlangıcından İstinye'ye uzanan süreçte, Türkiye ekonomisinin dünyaya açılan penceresi haline geldi. Kurucu Başkan Muharrem Karslı, bu dev yapının kuruluş hikayesini ve perde arkasındaki bilinmeyenleri paylaştı.
"Düşünmek İçin Süre İstedim, Sabah Atandığımı Öğrendim"
Borsanın kuruluş süreci, dönemin Başbakanı Turgut Özal'ın vizyonu ve Kaya Erdem'in görevlendirmesiyle hız kazandı. O dönem Türkiye İş Bankası Menkul Kıymetler Merkezi'nde görev yapan ve kuruluş çalışmaları için Avrupa borsalarını inceleyen Muharrem Karslı, başkanlık teklifini oldukça ilginç bir süreçle kabul ettiğini belirtti.
Ankara'ya çağrıldığını ve kendisine Borsa Başkanlığı teklif edildiğini anlatan Karslı, o günleri şu sözlerle aktardı:
"Kaya Bey ile görüştüm ve bana teklifi yaptı. 'Memnun olurum' dedim ama o dönemde bankada kariyerimle ilgili başka hedeflerim vardı. 'Biraz düşünmeme izin verir misiniz?' dedim, bana bir hafta süre verdi. İzin alıp İstanbul'a döndüm. Ertesi sabah işe gittiğimde telefonlar çalmaya başladı. 'Hayırlı olsun, Borsa Başkanı olmuşsun' dediler. Meğer o sabah Resmi Gazete'de atamam yayımlanmış. Benim haberim yoktu ama devlet kararını vermişti."
Cağaloğlu'ndaki Küçük Odadan Küresel Pazara
İMKB'nin ilk adresi, finans dünyasının o dönemki merkezi olan Cağaloğlu'ndaki Ziraat Bankası şubesinin üst katıydı. Karslı'nın aktardığı bilgilere göre, borsa faaliyetlerine yaklaşık 20 üye ile başladı. O günlerde bugünkü teknolojik altyapının hayal bile edilemeyeceğini vurgulayan Karslı, sistemin kurulması için Uzak Doğu ülkelerinde incelemeler yaptıklarını ifade etti.
Sermaye Piyasası Kurumu'nun (SPK) da önerisiyle Güney Kore sisteminin örnek alındığını belirten Kurucu Başkan, Cağaloğlu'ndan sonra Karaköy'deki binaya geçildiğini, ardından elektronik altyapı çalışmalarının hız kazandığını dile getirdi. Karslı, "Kuruluş aşamasında yabancılar 'Türkiye'de borsa olur mu?' diye incelemeye ekip gönderirlerdi. O dönem Avrupa borsaları bizi küçük görüyordu ancak biz bu farkı çok hızlı kapattık" değerlendirmesinde bulundu.
Bankerler Döneminden Kurumsal Yapıya Geçiş
Muharrem Karslı, İMKB kurulmadan önce İstanbul'da işlevsiz eski bir borsa yapısının ve "bankerler" gerçeğinin olduğunu hatırlattı. Yeni borsanın, halihazırda var olan ancak regüle edilmemiş bir piyasayı kurumsal bir çatı altına topladığını belirten Karslı, "Biz borsayı kurarken aslında müşterisi hazır bir yapıya girdik. Hem bankerlerden hem de daha önce kurduğumuz merkezden gelen bir yatırımcı kitlesi vardı" dedi.
Beş yıllık görev süresinde işlem gören şirket sayısının 20'lerden 50'lere çıktığını belirten Karslı, yabancı yatırımcıların da kendi döneminin sonlarına doğru piyasaya girmeye başladığını vurguladı.
Emeklilik Hayalinden Siyasete Uzanan Telefon
Borsa başkanlığının ardından 10 yıl boyunca kendi kurduğu aracı kurumda faaliyet gösteren Karslı, sektörden emekli olup Edremit'teki yazlığına çekildiği sırada aldığı bir telefonla hayatının yönünün tekrar değiştiğini anlattı:
"Tam emekliliğin tadını çıkaracağım derken telefon çaldı. Arayan bugünkü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'dı. 'Muharrem Abi seni arıyoruz, parti kuruyoruz acele İstanbul'a gel' dedi. Yazlığı kapatıp döndük ve kuruluş çalışmalarında yer aldık."
Bugün Borsa İstanbul, 40 yıl önce atılan o ilk tohumun meyvesi olarak, yerli ve yabancı yatırımcılar için cazibe merkezi olma özelliğini koruyor. Cağaloğlu'ndaki o küçük odada başlayan hikaye, şimdi İstinye'de dev bir finans ekosistemi olarak varlığını sürdürüyor.