Bolu'da eğitim gören üç lise öğrencisi, uygulama marketlerindeki kullanıcı yorumlarını inceleyerek mobil oyunların bağımlılık riskini beş farklı kategoride hesaplayan yapay zeka tabanlı bir analiz ve erken uyarı uygulaması geliştirdi.
Bolu Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM) bünyesinde çalışmalar yürüten lise öğrencileri, günümüzün en büyük sorunlarından biri olan ekran ve oyun bağımlılığına karşı yenilikçi bir çözüm üretti. Bolu Sosyal Bilimler Lisesi 9. sınıf öğrencisi Zeynep Sude Kaya ile İzzet Baysal Anadolu Lisesi 9. sınıf öğrencileri İrem İnci Tosun ve Çağan Töredi, çocukların ve gençlerin mobil oyunlarda geçirdiği sürenin bağımlılık seviyesine ulaşmasını engellemek amacıyla yapay zeka destekli bir proje hazırladı.
Bolu BİLSEM tarih öğretmeni Sevinç Demir Tümen'in danışmanlığında hayata geçirilen sistem, uygulama mağazalarındaki gerçek kullanıcı yorumlarını analiz ederek oyunların psikolojik risk haritasını çıkarıyor. Uygulama, sisteme ID bilgisi girilen oyunun yorumlarını tarayarak "duygusal bağımlılık", "finansal harcama", "fiziksel etkiler", "sosyal izolasyon" ve "zaman kaybı/aşırı oynama" olmak üzere beş temel kriterde risk analizi gerçekleştiriyor.
TÜBİTAK'tan Birincilik Ödülü
Öğrencilerin anket veya manuel veri girişi gerektirmeyen bu karar destek sistemi, TÜBİTAK tarafından Ankara'da düzenlenen bölge yarışmasında "psikoloji" alanında birincilik elde etti. Proje ekibinden İrem İnci Tosun, geliştirdikleri teknolojinin herhangi bir oyunu indirmeden önce içerdiği risklerin ebeveynler ve rehber öğretmenler tarafından görülmesini sağladığını belirtti.
Projenin diğer bir mimarı Zeynep Sude Kaya ise sistemin temel amacının, çocukların oynadığı oyunların zararlı etkilerine karşı ebeveynlere ve uzmanlara güçlü bir erken uyarı sunmak olduğunu ifade etti. Sistemin anne ve babalar için bir rehber niteliğinde olduğuna dikkat çeken Çağan Töredi de uygulamanın ailelerin çocuklarını dijital ortamda daha güvenli yönlendirmesine katkı sağlayacağını vurguladı.
"Yorumlar, İnsanların O Anki Duygularını Yansıtıyor"
Projenin danışman öğretmeni Sevinç Demir Tümen, geleneksel anket yöntemlerinde çocukların veya gençlerin her zaman doğru cevap vermeyebildiğini belirterek, uygulama marketlerindeki filtresiz kullanıcı yorumlarının yapay zeka ile analiz edilmesinin daha isabetli bir dijital ayak izi sunduğunu kaydetti.
Her gün piyasaya sürülen sayısız oyun karşısında ailelerin ve eğitimcilerin içerik takibi yapmakta zorlandığını hatırlatan Tümen, "Bu program sayesinde ebeveynler, 'Çocuğumun oynamak istediği oyuna izin vermeli miyim?', 'Şiddet içeriyor mu?' veya 'Bağımlılık yapar mı?' gibi kritik sorulara, çocukları o oyunu daha hiç oynamadan yanıt bulabilecek" ifadelerini kullandı.