Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, İran'da devam eden protestolarda güvenlik güçlerinin sergilediği şiddet tablosu karşısında dehşete düştüğünü belirterek, Tahran yönetimine "gereksiz ve orantısız güç kullanımına derhal son verilmesi" çağrısında bulundu.
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, İran genelinde yayılan hükümet karşıtı gösterilerde yaşanan can kayıpları ve şiddet olaylarına ilişkin yazılı bir açıklama yayımladı. Guterres, İranlı yetkililerin protestoculara yönelik müdahale biçimiyle ilgili kendisine ulaşan raporlardan "büyük bir şok duyduğunu" ifade etti.
Son günlerde tırmanan gerilim sonucunda çok sayıda kişinin hayatını kaybettiğine ve yüzlerce kişinin yaralandığına dikkat çekilen açıklamada, Genel Sekreter'in olayların gidişatından derin endişe duyduğu vurgulandı.
"Azami İtidal" Çağrısı
BM tarafından yapılan açıklamada, İran güvenlik güçlerinin eylemcilere karşı tutumu sert bir dille eleştirildi. Guterres, İranlı yetkilileri "azami itidal" göstermeye davet ederek, göstericilerin dağıtılması sırasında "gereksiz ve orantısız güç kullanımından kesinlikle kaçınılması gerektiğini" belirtti.
Açıklamada, İran halkının şikayetlerini ve taleplerini korku duymadan, barışçıl yollarla dile getirebilmesinin en temel haklardan biri olduğu hatırlatıldı. Uluslararası hukuk tarafından güvence altına alınan ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü ve barışçıl toplanma hakkına Tahran yönetimi tarafından "tam saygı gösterilmesi" istendi.
İletişim Engelleri Kaldırılmalı
Guterres'in çağrısında dikkat çeken bir diğer unsur ise bilgiye erişim hakkı oldu. Genel Sekreter, protestolar sırasında sıkça başvurulan internet kesintilerine atıfta bulunarak, iletişim hatlarının yeniden tesis edilmesi ve halkın bilgiye erişiminin önündeki engellerin kaldırılması gerektiğini kaydetti.
Ekonomik Kriz Sokağa Taştı
İran'daki protestolar, 28 Aralık 2025 tarihinde yerel para biriminin döviz karşısında yaşadığı rekor değer kaybı ve derinleşen ekonomik kriz nedeniyle başlamıştı. Tahran Büyük Çarşı esnafının başlattığı kepenk kapatma eylemleri, kısa sürede diğer şehirlere yayılarak kitlesel gösterilere dönüşmüştü.
Ülkedeki insan hakları örgütleri, gösterilerin başladığı günden bu yana yüzlerce kişinin hayatını kaybettiğini ve binlerce kişinin gözaltına alındığını öne sürüyor. Tahran yönetimi ise henüz can kayıpları ve yaralı sayısına ilişkin resmi bir veri paylaşmadı.