ABD'de federal yargıçların, Trump yönetiminin atadığı John A. Sarcone'un yerine göreve getirdiği deneyimli hukukçu Donald T. Kinsella, Beyaz Saray tarafından sadece birkaç saat sonra görevden alındı.
ABD'de yürütme erki ile yargı organları arasında nadir görülen bir yetki krizi patlak verdi. New York Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi yargıçlarının, Donald Trump yönetimi tarafından atanan Savcı John A. Sarcone'un görevlendirmesini hukuka aykırı bularak yerine atadığı Donald T. Kinsella, Beyaz Saray'ın sert müdahalesiyle karşılaştı.
New York Times'ın aktardığı bilgilere göre, federal yargıçlar geçen ay yaptıkları incelemede, Trump yönetiminin bölge savcısı olarak atadığı John A. Sarcone'un bu göreve getirilme usulünün yasalara uygun olmadığını tespit etti. Mahkeme heyeti, bu tespitten hareketle inisiyatif kullanarak, hem hukuk hem de ceza davalarında uzun yıllara dayanan tecrübesi bulunan 79 yaşındaki avukat Donald T. Kinsella'yı geçici bölge savcısı olarak görevlendirdi.
Beyaz Saray'dan "Anayasal Yetki" Hamlesi
Yargıçların bu hamlesi Washington'da anında yankı buldu. Atama kararının duyurulmasından sadece birkaç saat sonra, ABD Adalet Bakanlığı devreye girdi.
Adalet Bakan Yardımcısı Todd Blanche, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, savcı atama yetkisinin federal yargıçlarda değil, doğrudan ABD Başkanı'nda olduğunu savundu. Blanche, Amerikan Anayasası'nın yürütme yetkisini düzenleyen 2. Maddesi'ne atıfta bulunarak, yargıçların atadığı Kinsella'nın görevden alındığını duyurdu.
Kinsella: "Durumu Hakimlerle Görüşeceğim"
Krizin ortasında kalan deneyimli hukukçu Donald T. Kinsella, New York Times'a verdiği demeçte yaşanan belirsizliğe dikkat çekti. Beyaz Saray'dan gelen görevden alma bildiriminin e-posta yoluyla iletildiğini belirten Kinsella, "Bu bildirimin yasal geçerliliğinin olup olmadığını henüz bilmiyorum. Konuyu beni atayan bölge hakimleriyle görüşeceğim ve ona göre hareket edeceğim" ifadelerini kullandı.
Hukuki Arka Plan
ABD yasalarına göre, bir bölge savcılığı makamı boşaldığında Adalet Bakanı geçici bir savcı atayabiliyor. Ancak bu süre 120 günü aştığında, kalıcı bir atama yapılana kadar o bölgedeki federal mahkeme yargıçlarının geçici savcı atama yetkisi bulunuyor.
Federal yargıçlar daha önce de Trump yönetiminin bazı savcı atamalarında izlediği yöntemleri "olağan dışı" olarak nitelendirmiş ve bu durumun hukuka aykırı olduğuna hükmetmişti. Son yaşanan olay, Beyaz Saray'ın yargının bu yetkisine doğrudan meydan okuması ve "görevden alma" kartını kullanması nedeniyle anayasal bir gerilime işaret ediyor.