TÜBİTAK MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Burcu Özsoy, Antarktika’da yürütülen 10. Ulusal Bilim Seferi kapsamında yaptığı değerlendirmede, Türk kadın araştırmacıların sahadaki artan varlığına ve liseli kız öğrencilerin kutup bilimine olan yoğun ilgisine dikkat çekti.
İSTANBUL (Bugünkü Haberler) — Dünyanın en zorlu coğrafyalarından biri olan Antarktika’da bilimsel çalışmalar hız kesmeden devam ederken, Türk bilim dünyasında yaşanan sessiz devrim, buzulların üzerinde yankı buluyor. Cumhurbaşkanlığı himayesinde ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde düzenlenen 10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi’nin koordinasyonunu üstlenen Prof. Dr. Burcu Özsoy, 11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadınlar ve Kız Çocukları Günü vesilesiyle önemli açıklamalarda bulundu. Özsoy, 20 yıl önce "bir elin parmaklarını geçmeyen" Türk araştırmacı sayısının bugün yüzlere ulaştığını ve bu tablonun en dikkat çekici unsurunun kadın bilim insanları olduğunu vurguladı.
20 Yıllık Dönüşüm Hikayesi
Antarktika serüvenine 2006 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde doktora öğrencisiyken başlayan Prof. Dr. Burcu Özsoy, o yıllardaki tablo ile bugünü kıyasladığında büyük bir uçurum olduğunu belirtiyor. İlk seferlerinde sahada bir Türk bilim insanına rastlamanın neredeyse imkansız olduğunu ifade eden Özsoy, 2010 yılında Türkiye’ye döndükten sonra bu alandaki kurumsallaşma çalışmalarına öncülük etti.
2015 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesinde kurulan Kutup Araştırmaları Merkezi ile başlayan süreç, 2017 yılında Cumhurbaşkanlığı himayesine alınan ulusal seferlerle yeni bir boyut kazandı. Gelinen noktada 200’ün üzerinde Türk bilim insanının Beyaz Kıta’da araştırma yapma fırsatı bulduğunu belirten Özsoy, mevcut sefer ekiplerinin neredeyse yarısının kadınlardan oluştuğunun altını çizdi. Özsoy, bu durumu "Kadınların bilimde ne kadar ön sıralara geçtiğinin somut bir göstergesi" olarak nitelendirdi.
Liseli Kız Öğrencilerin Kutup Başarısı
TÜBİTAK tarafından düzenlenen ve gençleri bilime teşvik etmeyi amaçlayan kutup araştırmaları çağrıları, Türkiye’nin dört bir yanından binlerce başvuru alıyor. Yer bilimlerinden sosyal bilimlere kadar dört ana kategoride yarışan projeler arasından seçilen ekipler, projelerini bizzat Antarktika’da test etme şansı yakalıyor.
Prof. Dr. Özsoy, bu süreçte kız öğrencilerin performansına özel bir parantez açtı. Antarktika’ya giden ilk lise öğrenci grubunun tamamının kız öğrencilerden oluştuğunu hatırlatan Özsoy, "İlk yıl Antalya’dan, ikinci yıl ise Samsun’dan üçer kız öğrencimiz seferlere katıldı. Bu, sadece bireysel bir başarı değil, kız öğrencilerin bilime olan tutkusunun ne denli güçlü olduğunun kanıtıdır" değerlendirmesinde bulundu.
"En Büyük Motivasyonum Gençler"
Zorlu iklim koşulları ve lojistik engellerle dolu kutup araştırmalarının insani boyutuna da değinen Prof. Dr. Özsoy, kişisel fedakarlıkların altını çizdi. İlk Antarktika seferine çıktığında 3 yaşında bir evladı olduğunu belirten Özsoy, bir anneyi ve evladını geride bırakıp dünyanın ucuna gitmenin zorluklarını yaşasa da, ulusal bir dava uğruna çalışmanın bu zorlukları göğüslemeyi sağladığını ifade etti.
Türk bilim insanlarının, yabancı ülke bayrakları altında değil, kendi ulusal programları dahilinde bilim yapabilmesinin önemine vurgu yapan Özsoy, sözlerini şöyle tamamladı:
"Bugün liseli ve üniversiteli gençlerimizin Antarktika ve bilimle ilgili sorular sorması, gözlerindeki o merak ışığı benim en büyük güç kaynağım. Aslında tüm bu zorluklara rağmen motivasyonumun temel kaynağı gençlerdir."
Türkiye’nin kutup araştırmaları programı, uluslararası işbirlikleriyle de güçlenmeye devam ediyor. Türk araştırmacılar, sahada farklı ülkelerden meslektaşlarıyla ortak projelere imza atarak küresel bilim diplomasisinde de etkin bir rol oynuyor.