Alman devi Bayer, Monsanto satın alımıyla bünyesine kattığı "Roundup" isimli tarım ilacına yönelik on binlerce kanser davasını sonlandırmak üzere 21 yıla yayılacak devasa bir tazminat planı sundu. Şirket, hukuki belirsizliği ortadan kaldırmayı hedeflerken, gözler ABD Yüksek Mahkemesi’nin vereceği kritik karara çevrildi.
Alman ilaç ve tarım kimyasalları devi Bayer, yıllardır finansal tablolarını ve borsa performansını baskılayan en büyük sorunu çözmek için radikal bir adım attı. Şirket, glifosat içeren tarım ilacı Roundup'ın kansere neden olduğu iddiasıyla ABD'de açılan on binlerce davayı nihayete erdirmek amacıyla 7,25 milyar dolarlık kapsamlı bir uzlaşma planı açıkladı. Missouri eyaletindeki St. Louis Bölge Mahkemesi'ne sunulan bu plan, şirketin gelecekteki hukuki risklerini minimize etmeyi ve yatırımcı güvenini yeniden kazanmayı amaçlıyor.
21 Yıla Yayılacak Ödeme Planı
Bayer yönetimi tarafından mahkemeye sunulan teklif, şirketin nakit akışını ve finansal dengesini sarsmadan bu devasa yükün altından kalkabilmesi için 21 yıla yayılmış bir ödeme takvimi öngörüyor. Plan kapsamında yapılacak ödemeler, her yıl belirli bir tavan fiyatla sınırlandırılacak ve yıllar içinde kademeli olarak azalacak.
Uzlaşma paketi, 17 Şubat 2026 tarihinden önce Roundup ürününe maruz kalmış ve lenf kanseri (Non-Hodgkin Lenfoma) teşhisi konulmuş veya önümüzdeki 16 yıl içinde bu teşhisi alacak bireyleri kapsıyor. Hazırlanan tazminat modeline göre, ödeme miktarları davacıların yaşına, ürüne ne kadar süre maruz kaldıklarına ve kanserin türüne göre değişkenlik gösterecek. Bazı vakalarda bireysel tazminat tutarının 198 bin doları aşabileceği belirtiliyor.
CEO Anderson: "Geleceğe Yatırım Yapıyoruz"
Bayer CEO'su Bill Anderson, bu adımın şirketin üzerindeki "Monsanto mirasını" temizlemek için atıldığını vurguladı. 2018 yılında 63 milyar dolara satın alınan Monsanto, beraberinde getirdiği glifosat davalarıyla Bayer hisselerinde yıllardır süren bir erimeye neden olmuştu.
Anderson, uzlaşma teklifinin bir "suç kabulü" olmadığını, aksine şirketin önünü görebilmesi için zorunlu bir stratejik hamle olduğunu belirtti. Anderson, "Bu uzlaşma, belirsizliği ortadan kaldırarak kaynaklarımızı ve enerjimizi yeniden inovasyona ve büyümeye yönlendirmemizi sağlayacak. Ödeyeceğimiz bedel, aslında Bayer'in geleceğine yapılan bir yatırımdır" ifadelerini kullandı.
Kritik Dönemeç: "Durnell" Davası ve Yüksek Mahkeme
Bayer'in sunduğu bu devasa uzlaşma planına rağmen, sürecin kaderini belirleyecek asıl gelişme bu yaz ABD Yüksek Mahkemesi'nden (Supreme Court) çıkması beklenen karar olacak. Hukuk çevrelerinde "Durnell davası" olarak bilinen süreç, federal yasalar ile eyalet yasaları arasındaki çatışmaya odaklanıyor.
Bayer'in savunması, ABD Çevre Koruma Ajansı'nın (EPA) glifosatı kanserojen olarak sınıflandırmadığı ve ürün etiketlerinde kanser uyarısı bulunmasını zorunlu tutmadığı gerçeğine dayanıyor. Şirket, federal kurumun (EPA) bu kararının, eyalet mahkemelerindeki "yetersiz uyarı" iddialarını geçersiz kılması gerektiğini savunuyor. Eğer Yüksek Mahkeme Bayer lehine karar verirse, şirketin üzerindeki yasal baskı büyük ölçüde hafifleyecek ve uzlaşma süreci çok daha avantajlı bir zemine oturacak.
Piyasaların Tepkisi ve Finansman Modeli
Uzlaşma haberinin duyurulmasıyla birlikte piyasalarda dalgalı bir seyir izlendi. Yatırımcılar, belirsizliğin giderilmesini olumlu karşılasa da, 7,25 milyar dolarlık maliyetin yüksekliği ve ödeme süresinin uzunluğu endişe yarattı. Bayer hisseleri, açıklamanın ardından güne yüzde 7'lik bir düşüşle 45,81 avro seviyesinden başladı.
Şirket, ödemelerin finansmanı için sermaye artırımına gitmeyeceğini, bunun yerine tahvil ihraçları ve 8 milyar dolarlık yeni bir kredi hattı kullanacağını duyurdu. Şu an ABD genelinde yaklaşık 65 bin aktif dava ile karşı karşıya olan Bayer, hukuki karşılıklar için ayırdığı bütçeyi toplamda 11,8 milyar avroya yükseltti. Bu tutarın büyük bir kısmı doğrudan glifosat dosyalarına ayrılmış durumda.
Yıllık basın toplantısını finansal tabloları güncellemek amacıyla 4 Mart 2026 tarihine erteleyen şirket, 2026 yılı içinde hak sahiplerine yaklaşık 5 milyar avroluk bir ödeme yapmayı planlıyor.