Filipinler hükümeti ile Moro İslami Kurtuluş Cephesi arasında 12 yıl önce imzalanan barış anlaşmasının uygulanma sürecini denetleyen İzleme Heyeti (TPMT), sürecin son derece kırılgan bir aşamada olduğunu belirterek tarafları tarihi mutabakata yeniden sıkı sıkıya bağlanmaya davet etti.
Filipinler'in güneyinde yıllar süren çatışmaları sona erdiren ve Bangsamoro Müslümanlarına kapsamlı özerklik tanıyan barış sürecinin 12. yıl dönümünde, sürecin gidişatını yakından takip eden Bangsamoro Barış Süreci İzleme Heyeti (TPMT) kritik bir değerlendirme raporu yayımladı. Heyet, 2014 yılında Malacanang Sarayı'nda atılan tarihi imzaların ardından önemli mesafeler katedildiğini teslim etmekle birlikte, gelinen noktanın son derece hassas ve kırılgan bir dönemeç olduğunu vurguladı.
Açıklamada, barış anlaşmasının uygulanmasında henüz nihai hedeflere ulaşılamadığına dikkat çekildi. Yaşanan gecikmelerin ve karşılaşılan çeşitli engellerin süreci zedeleyebileceği uyarısında bulunan heyet, hem Filipinler hükümetini hem de Moro İslami Kurtuluş Cephesini (MİKC) anlaşmanın ruhuna ve lafzına uygun hareket etmeye çağırdı.
Eylül 2026 Seçimleri "Demokratikleşme" İçin Şart
İzleme Heyeti'nin açıklamasında öne çıkan bir diğer önemli başlık ise daha önce çeşitli gerekçelerle defalarca ertelenen ve son olarak Eylül 2026'da gerçekleştirilmesi planlanan parlamento seçimleri oldu. Bangsamoro Kapsamlı Anlaşması'nın (CAB) ruhunda yatan "gerçek anlamda demokratik" bir siyasi yapının inşasına vurgu yapılan metinde, "Müslüman Mindanao'da Bangsamoro Özerk Bölgesi (BARMM) vatandaşları kendi temsilcilerini seçmek durumundadır" ifadelerine yer verildi.
Kurum, karar alma mekanizmalarının doğrudan BARMM merkezli hale getirilmesinin anlaşmanın temel taahhütlerinden biri olduğunu hatırlattı. Anlaşmanın temel ilkelerinden olan "eşit saygınlık" kavramına da atıf yapılarak, her iki tarafın sorumlulukları eşit bir biçimde üstlenmesi ve kesintisiz, anlamlı bir diyalog zeminini koruması gerektiği belirtildi.
Barış Sürecinin Bugüne Kadarki Seyri
Çoğunluğunu Müslüman Moro etnik kimliğine mensup yaklaşık 5 milyon kişinin oluşturduğu bölge için dönüm noktası, 21 Ocak ve 6 Şubat 2019 tarihlerinde düzenlenen referandumlar olmuştu. Bu oylamaların ardından kabul edilen Bangsamoro Organik Yasası ile BARMM resmi olarak kurulmuş ve geçiş sürecini yönetmek üzere Bangsamoro Geçiş Otoritesi faaliyete başlamıştı.
TPMT yetkilileri, bölgede kalıcı barışın sağlanması ve 2014 yılındaki mutabakatın tüm unsurlarıyla hayata geçirilmesi sürecinde yerel ve ulusal tüm paydaşlarla birlikte çalışmaya devam edeceklerinin altını çizdi.