Orta Doğu'da tırmanan jeopolitik gerilimler, Avrupa akaryakıt pazarında dengeleri altüst etti. Başta Hollanda ve Danimarka olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde benzin ve motorin fiyatları tarihi zirvelere ulaşırken, Almanya artan fiyat dalgalanmalarına karşı radikal önlemler almaya hazırlanıyor.
Orta Doğu'da şubat ayının sonlarından itibaren giderek şiddetlenen çatışma ortamı, küresel enerji piyasalarında yarattığı sarsıntının ardından Avrupa genelinde akaryakıt fiyatlarını rekor seviyelere taşıdı. Lojistik ve nakliye maliyetlerinde yaşanan ani artışlar, Avrupa Birliği (AB) genelinde tedarik zincirlerini baskılarken, pompa fiyatlarında da daha önce eşine az rastlanan bir dalgalanma yarattı.
Özellikle dizel yakıt fiyatları üzerinde yoğunlaşan baskı, birçok Avrupa ülkesinde dizelin benzini geride bırakmasına neden oldu. Krizin ilk günlerinde Almanya'da hızla fırlayan fiyatlar, son günlerde komşu ülkelerdeki sert artışlarla dengelendi. Danimarka'daki motorin fiyatlarındaki artış hızı Almanya'yı aşarken, Avusturya'daki pompa fiyatları da Alman piyasasıyla eşitlenme noktasına geldi. Daha düşük vergi oranları nedeniyle yıllardır Alman sürücülerin "akaryakıt turizmi" rotası olan Polonya, Çekya, Belçika ve Lüksemburg gibi ülkeler de bu fiyat şokundan nasibini aldı ve sınır ötesi yakıt alışverişi cazibesini büyük ölçüde yitirdi.
Zirvede Hollanda ve Danimarka Var
Avrupa genelinde yapılan 1000 litre bazlı fiyat hesaplamalarına göre, akaryakıtın en pahalı olduğu ülkelerin başında Hollanda ve Danimarka geliyor. Hollanda'da ortalama benzin fiyatı 2 bin 262 avroya, dizel ise 2 bin 264 avroya ulaşarak kıtanın en yüksek seviyesine yerleşti. Onu yakından takip eden Danimarka'da ise 1000 litre benzin 2 bin 178 avrodan, dizel ise 2 bin 208 avrodan işlem görüyor. Avrupa'nın en büyük ekonomisi olan Almanya'da bu rakamlar benzin için 2 bin 85 avro, motorin için ise 2 bin 146 avro olarak kaydedildi.
Vergi avantajları ve harç farklılıkları sayesinde bazı ülkeler nispeten daha ucuz yakıt sunmaya devam ediyor. AB içinde en ucuz benzin 1331 avro ile Bulgaristan'da satılırken, dizel yakıtın en uygun olduğu ülke 1210 avro ile Malta oldu. Romanya ve Polonya'da da fiyatların 1500-1700 avro bandında seyrettiği görülüyor.
Almanya'dan "Avusturya Modeli" Çözümü
Alman Otomobil Kulübü (ADAC) verilerine göre, Orta Doğu'da çatışmaların alevlendiği şubat sonundan bugüne kadar Almanya'da dizel fiyatı 42 sent, E10 tipi benzin ise yaklaşık 27 sent artış gösterdi. Gün içinde pompaya yansıyan aşırı fiyat değişiklikleri tüketicilerin tepkisini çekerken, Alman hükümeti bu duruma müdahale etmek için harekete geçti.
Federal Meclis'e (Bundestag) sunulan yeni bir yasa tasarısıyla, Almanya'da akaryakıt satışlarında "Avusturya Modeli"nin uygulanması planlanıyor. Bu modele göre, akaryakıt istasyonları fiyat artışlarını günde yalnızca bir kez (saat 12.00'de) yapabilecek. Fiyat indirimleri ise günün her saatinde serbest olacak. Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte, istasyonların gün içindeki anlık dalgalanmaları fırsata çevirmesinin engellenmesi ve sürücüler için öngörülebilir bir fiyat politikasının oluşturulması hedefleniyor.