Ticaret Bakanlığı, araç kiralama sektöründe kayıt dışılığı önlemek ve tüketici mağduriyetlerini bitirmek amacıyla kapsamlı bir yönetmelik taslağı hazırladı. Yeni düzenleme ile kiralama şirketlerine yetki belgesi zorunluluğu getirilirken, depozito iadeleri ve araç yaş sınırlarına ilişkin katı kurallar geliyor.
Ticaret Bakanlığı, otomotiv sektöründe adil rekabet ortamını korumak ve hizmet kalitesini artırmak amacıyla "Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik Taslağı"nı hazırlayarak sektör paydaşlarının ve kamuoyunun görüşüne sundu. Hazırlanan taslak, araç kiralama süreçlerinde şeffaflığı sağlamayı, kayıt dışı ekonomiyle mücadele etmeyi ve son dönemde artan tüketici şikayetlerini ortadan kaldırmayı hedefliyor.
Düzenleme, özellikle bireysel tüketicilerin gerçekleştirdiği kiralamaları merkeze alırken, işletmelere yönelik uzun süreli filo kiralamalarını kapsam dışında tutuyor. Bakanlık kaynaklarından edinilen bilgilere göre, yeni dönemde araç kiralama faaliyetleri çok daha sıkı bir denetim ve kurumsal bir çerçeveye oturtulacak.
Kiralama Şirketlerine Yetki Belgesi Zorunluluğu
Taslağın en dikkat çeken maddelerinden biri, ticari amaçla araç kiralayan her işletmeye "yetki belgesi" alma zorunluluğu getirilmesi oldu. İşletmelerin bu belgeyi alabilmesi için ilgili meslek odasına kayıtlı olması, vergi mükellefi bulunması ve iş yerinin ikametgah veya farklı bir ticari faaliyet amacıyla kullanılmaması gerekecek.
Sektörde çalışan personelin niteliği de yeni düzenlemeyle yükseltiliyor. Kiralama sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş olması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı "Seviye 4" belgesine sahip olması şartı aranacak. Tüm bu süreçlerin takibi ise Bakanlık bünyesinde kurulacak "Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi" üzerinden dijital olarak yürütülecek.
Eski ve Bakımsız Araçlar Kiralanamayacak
Tüketici güvenliğini riske atan araçların piyasadan çekilmesi amacıyla, kiralanacak taşıtlara yaş ve kilometre sınırı getiriliyor. Klasik otomobiller hariç olmak üzere, 100 bin kilometreyi aşmış veya 5 yaşından büyük araçların kiraya verilmesi yasaklanacak.
Sektöre giriş bariyerlerini de düzenleyen taslağa göre, bir kiralama işletmesinin yetki belgesi alabilmesi için en az 5 tanesi kendi mülkiyetinde olmak üzere, toplamda en az 10 araçlık bir filoya sahip olması gerekecek. Ayrıca, büyükşehirlerde faaliyet gösteren firmalar için çevreci bir adım atılarak, filolarında en az biri yerli üretim olmak kaydıyla 2 adet hibrit veya elektrikli araç bulundurma zorunluluğu getiriliyor.
Depozito İadesinde 7 Gün Kuralı
Tüketicilerin en sık yaşadığı sorunların başında gelen depozito iadeleri ve haksız kesintiler konusunda da somut adımlar atılıyor. Taslağa göre:
- Depozito Sınırı: 1-6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük, daha uzun süreli kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli kadar depozito alınabilecek.
- Hızlı İade: Araç iade edildikten sonra en geç 7 gün içinde depozitonun tüketiciye geri ödenmesi zorunlu olacak.
- İptal Hakkı: Tüketiciler, ön ödemeli rezervasyonlarda araç teslimine 24 saat kala hiçbir gerekçe göstermeksizin ve kesinti olmaksızın iptal hakkına sahip olacak.
Ayrıca, olağan kullanımdan kaynaklanan yıpranmalar gerekçe gösterilerek tüketiciden ek ücret veya değer kaybı bedeli talep edilmesi, mahkeme kararı olmaksızın yasaklanacak.
İlan Sitelerine Kontrol Yükümlülüğü
Yeni düzenleme, online platformları da sorumlu tutuyor. İlan siteleri, araç kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olacak; belgesi olmayan işletmelerin ilanları yayınlanamayacak.
Sektörün bu köklü değişikliklere uyum sağlaması için mevcut işletmelere 1 Ocak 2027 tarihine kadar geçiş süresi tanınacak. Kış lastiği zorunluluğu, kasko ve sigorta bedellerinin fiyata dahil edilmesi gibi diğer maddelerle birlikte, araç kiralama sektöründe tüketicinin elini güçlendiren yeni bir dönemin kapısı aralanmış olacak.