Tüketici Hakları Derneği (THD) Genel Başkanı Ergün Kılıç, dijital platformların sunduğu ücretsiz deneme ve düşük ücretli abonelik kampanyalarının, iptal edilmediği takdirde tüketiciler için ciddi ve kontrolsüz bir harcama kalemine dönüştüğü uyarısında bulundu.
Dijitalleşen dünyada film, müzik, eğitim, oyun ve bulut depolama gibi birçok hizmete abonelik modeliyle ulaşmak kolaylaşırken, bu kolaylık beraberinde gizli maliyetleri de getiriyor. Tüketici Hakları Derneği Genel Başkanı Ergün Kılıç, "ilk ay ücretsiz", "7 gün ücretsiz dene" veya "bir kahve fiyatına" gibi sloganlarla pazarlanan hizmetlerin, kullanıcılar tarafından unutulduğunda hane bütçesini sarsan "zombi aboneliklere" dönüştüğüne dikkat çekti.
Kullanıcıların yalnızca kısa bir süreliğine veya deneme amacıyla üye olduğu, ancak daha sonra varlığını unuttuğu hizmetler günümüzde "zombi abonelik" olarak tanımlanıyor. Ergün Kılıç, birçok platformun "iptal edilmediği sürece otomatik yenileme" sistemiyle çalıştığını, bu durumun vatandaşların hiç kullanmadıkları hizmetlere aylarca hatta yıllarca ödeme yapmasına yol açtığını vurguladı. Kılıç'a göre, tüketiciler bu maliyeti genellikle ancak kredi kartı ekstrelerini detaylı bir şekilde incelediklerinde fark edebiliyor.
"Karanlık Arayüz" ile İptal Zorlaştırılıyor
Abonelik sözleşmelerinde yer alan otomatik yenileme maddelerinin çoğunlukla tüketiciyle müzakere edilmeden standart sözleşmelere eklendiği, küçük puntolarla veya karmaşık üyelik ekranları içine gizlendiği belirtiliyor. Kılıç, en büyük sorunlardan birinin platformların saniyeler içinde üyelik oluşturulmasına izin verirken, iptal sürecini bilinçli olarak zorlaştırması olduğunu ifade etti.
Tüketici hukukunda "karanlık arayüz" olarak adlandırılan bu yöntemler, kullanıcıları karmaşık menüler arasında dolaşmaya ve farklı ekranlara yönlendirmeye mecbur bırakarak iptal kararından vazgeçirmeyi hedefliyor. Başkan Kılıç, onay sürecinin hukuken ve vicdanen sağlıklı olabilmesi için tüketicinin yenileme tarihi, ücret, olası fiyat artışları ve iptal yöntemleri konusunda en başından açıkça bilgilendirilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
Ekonomik Güvenlik İçin Sanal Kart Tavsiyesi
Aylık bazda düşük tutarlı gibi görünen ödemelerin, birden fazla platformun kullanılması ve zamanın geçmesiyle bütçede ciddi kayıplara neden olabildiğini belirten Kılıç, otomatik tahsilat sistemlerinin tüketicinin farkındalık eksikliğinden beslenen bir yapıya dönüştüğünü savundu.
Abonelik iptallerinin en az üye olmak kadar kolaylaştırılması gerektiğini vurgulayan Kılıç, tüketicilerin kendilerini korumak adına atabileceği adımları şöyle sıraladı:
- Kredi kartı ekstrelerinin düzenli olarak kontrol edilerek kullanılmayan aboneliklerin vakit kaybetmeden iptal edilmesi.
- Ücretsiz deneme kampanyalarına katılırken, süre sonunda devreye girecek otomatik ödeme koşullarının dikkatle okunması.
- Çevrim içi platformlarda asıl kart yerine sanal kart kullanılması ve bu kartlara belirli harcama limitleri tanımlanması.
- Banka veya kredi kartı ödeme bildirimlerinin açık tutularak hesaptan çekilen tutarların anında takip edilebilmesi.