AB Konseyi, birliğin 150 milyar avroluk devasa savunma finansman programı SAFE kapsamında İtalya, Yunanistan ve Polonya’nın da aralarında bulunduğu 8 üye ülkenin daha ulusal planlarını onayladı. Bu adımla birlikte söz konusu ülkeler, modernizasyon projeleri için fondan yararlanma hakkı kazandı.
BUGÜNKÜ HABERLER / DIŞ HABERLER
Avrupa Birliği (AB) Konseyi, birliğin savunma kapasitesini güçlendirmeyi amaçlayan "Avrupa Güvenlik Eylemi" (SAFE) programı çerçevesinde kritik bir eşiği daha aştı. Konsey, 150 milyar avroluk finansman paketinden yararlanmak üzere başvuruda bulunan 8 üye ülkenin daha savunma planlarına resmi onay verdiğini duyurdu.
AB Konseyi tarafından yapılan resmi açıklamada, Estonya, Yunanistan, İtalya, Letonya, Bulgaristan, Polonya, Slovakya ve Finlandiya’nın sunduğu ulusal savunma programlarının "uygun" bulunduğu ve onaylandığı belirtildi. Bu onay ile birlikte söz konusu ülkeler, askeri teçhizat modernizasyonu ve savunma hazırlıklarını artırmak için fondan kendilerine ayrılan payı kullanabilecek duruma geldi.
Süreç nasıl işledi?
SAFE programı, Rusya-Ukrayna savaşı ve değişen jeopolitik dengeler sonrasında AB’nin savunma sanayisini güçlendirmek ve üye ülkeler arasında ortak tedariki teşvik etmek amacıyla hayata geçirilmişti. Program kapsamında finansmana erişmek isteyen 19 üye ülke, 1 Aralık 2025 tarihinde ulusal planlarını AB Komisyonu'na sunmuştu.
Sürecin devamında Komisyon, kademeli olarak değerlendirmelerini tamamladı. 15 Ocak’ta Belçika, İspanya ve Romanya’nın da aralarında bulunduğu ilk grubun planları kabul edilirken, 26 Ocak’ta ise şu an Konsey tarafından da onaylanan ikinci grubun (Estonya, Yunanistan, İtalya, Polonya vb.) teknik değerlendirmesi tamamlanmıştı.
Konsey’in 11 Şubat’ta ilk gruptaki ülkelerin planlarını nihai olarak onaylamasının ardından, bugün gelen kararla ikinci gruptaki 8 ülkenin de finansmana erişim yolu tamamen açılmış oldu. Öte yandan Macaristan, Çekya ve Fransa’nın sunduğu planların halen AB Komisyonu tarafından inceleme aşamasında olduğu bildirildi.
Aslan payı Polonya’nın
29 Mayıs 2025’te yürürlüğe giren ve "Savunmada 2030 Hedefleri"nin bel kemiğini oluşturan SAFE mekanizması, üye ülkelere uygun koşullu kredi ve hibe imkanları sunuyor. Programın en dikkat çekici yanlarından biri ise fon dağılımındaki oranlar.
Geçtiğimiz Eylül ayında açıklanan ön dağıtım planına göre, 150 milyar avroluk pastadan en büyük dilimi yaklaşık 43,7 milyar avro ile Polonya alacak. Onu 16,2 milyar avro ile Fransa ve 14,9 milyar avro ile İtalya takip ediyor. Bu fonlar, sadece ulusal orduların güçlendirilmesi için değil, aynı zamanda Avrupa savunma sanayisinin üretim kapasitesinin artırılması için de kullanılacak.
"Avrupa içinden" tedarik şartı
SAFE programı, savunma harcamalarında paranın birlik içinde kalmasını önceliklendiriyor. Kurallara göre AB ülkeleri, Ukrayna, Norveç, Lihtenştayn ve İzlanda; program kapsamında 150 milyar avroya varan kredi imkanından yararlanarak ortak tedarik projelerine imza atabilecek.
Ancak fonun kullanımında katı bir "yerlilik" şartı bulunuyor. Ortak tedarik edilecek savunma ürünlerinin bileşenlerinin toplam değerinin en az yüzde 65’inin "Avrupa içinden" (AB üyeleri ve belirtilen ortak ülkeler) gelmesi zorunlu tutuluyor. Bu hamle, Avrupa’nın savunma sanayisinde dışa bağımlılığını azaltmayı ve kıta içi üretimi teşvik etmeyi hedefliyor.