ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’ın Erivan ve Bakü temasları, Washington’un bölgedeki varlığını ekonomik ve lojistik temelli yeni bir stratejiyle tahkim ettiğini gösteriyor. Ziyaretin odağında, Zengezur güzergahını küresel ticaret ağına entegre etmeyi hedefleyen “TRIPP” projesi yer aldı.
BUGÜNKÜ HABERLER / DIŞ HABERLER
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’ın 9-11 Şubat tarihleri arasında Güney Kafkasya’nın iki kilit ülkesi Ermenistan ve Azerbaycan’a gerçekleştirdiği kritik ziyaret, Washington yönetiminin bölgeye yönelik değişen stratejisini gözler önüne serdi. Trump yönetiminin ikinci döneminde gerçekleşen bu ilk üst düzey temas, yalnızca diplomatik nezaket ziyaretinin ötesinde, bölgenin jeopolitik ve lojistik haritasını yeniden şekillendirebilecek somut ekonomik adımları içeriyor.
Erivan ve Bakü’de gerçekleştirilen görüşmelerin merkezinde, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’ne alternatif oluşturması hedeflenen ve “Trump Uluslararası Barış ve Refah Rotası” (TRIPP) olarak adlandırılan yeni bir transit koridor projesi vardı.
Erivan’da Ekonomik Egemenlik Vurgusu
Vance’ın ziyaretinin ilk durağı olan Erivan’da, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile yapılan görüşmelerde ikili ilişkilerin “stratejik ortaklık” seviyesine yükseltildiği mesajı verildi. Görüşme sonrası yapılan açıklamalarda, ABD ve Ermenistan arasında sivil nükleer enerji işbirliğini kapsayan “1-2-3 Anlaşması”nın müzakerelerinin tamamlandığı duyuruldu.
Ancak ziyaretin en dikkat çekici başlığı, Azerbaycan’ın ana karası ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında Ermenistan üzerinden kurulacak multimodal transit bağlantı projesi olan TRIPP oldu. Edinilen bilgilere göre, projenin yürütülmesi için kurulacak şirkette ABD sermayesinin yüzde 74, Ermenistan’ın ise yüzde 26 hisseye sahip olması planlanıyor. İlk 49 yılın ardından Ermenistan’ın payının artırılmasının öngörüldüğü modelde, hattın geçtiği topraklarda gümrük, sınır güvenliği ve yargı yetkisinin tamamen Ermenistan devletinde kalacağı, egemenlik haklarının devredilmeyeceği özellikle vurgulandı.
Başbakan Paşinyan, projeyi ülkesi için tarihi bir kalkınma fırsatı olarak nitelendirirken; teknoloji transferi, yapay zeka ve yarı iletkenler alanındaki işbirliklerinin de masada olduğunu belirtti.
Bakü’de “Stratejik Ortaklık Şartı” İmzalandı
Ziyaretin ikinci ayağında Bakü’ye geçen JD Vance, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile bir araya geldi. Temaslar sonucunda iki ülke arasında “Stratejik Ortaklık Şartı” imzalandı.
Vance, Bakü’deki temaslarında barışın kalıcılığının ekonomik entegrasyondan geçtiğini belirterek, TRIPP projesinin bölgeyi küresel ticaretin merkezine taşıyacağını savundu. Azerbaycan’ın Hazar Denizi’ndeki güvenliğine katkı sağlamak amacıyla ABD’nin yeni tekneler tedarik edeceği bilgisi de paylaşıldı.
Washington’un Yeni Avrasya Vizyonu
Uzmanlar, Vance’ın her iki başkenti tek bir turda ziyaret etmesini, ABD’nin bölgede taraf tutan klasik bir denge politikasından ziyade, her iki aktörle de eş zamanlı ve çıkar odaklı ilişkiler kurma çabası olarak yorumluyor.
Washington’un bu hamlesi, Güney Kafkasya’yı sadece Rusya’nın arka bahçesi olmaktan çıkarıp, Orta Asya’yı Avrupa’ya bağlayan, Rusya ve İran etkisinden arındırılmış alternatif bir lojistik koridoruna dönüştürme hedefinin parçası olarak görülüyor. TRIPP projesiyle ABD, hem bölgedeki enerji ve ticaret akışında doğrudan söz sahibi olmayı hem de Çin’in batıya uzanan lojistik ağlarına karşı kendi kontrolünde bir alternatif yaratmayı amaçlıyor.
Ziyaret, Türkiye’nin de uzun süredir gündeminde olan Zengezur Koridoru’nun işlerlik kazanması ve Orta Asya ile kesintisiz bağlantının sağlanması açısından Ankara tarafından da yakından takip ediliyor.