ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Christopher Yeaw, Çin'in 2020 yılında Sincan'daki Lop Nur sahasında gizli bir yeraltı nükleer denemesi gerçekleştirdiğine dair yeni sismik kanıtlar paylaştı.
Washington yönetiminden üst düzey bir yetkili, Çin'in uluslararası taahhütlerini ihlal ederek 2020 yılında gizli bir yeraltı nükleer denemesi gerçekleştirdiğine dair ellerinde "güçlü emareler" bulunduğunu açıkladı. ABD Dışişleri Bakanlığı Silahların Kontrolü, Caydırıcılık ve İstikrar Bürosu'nda görevli Christopher Yeaw, başkent Washington'daki Hudson Enstitüsü'nde düzenlenen bir panelde konuya ilişkin detaylı veriler sundu.
Sismik Veriler "Nükleer Patlamayı" İşaret Ediyor
Yeaw'ın açıklamalarına göre, şüphelerin odağındaki olay 2020 yılında Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde bulunan Lop Nur test sahası yakınlarında meydana geldi. Kazakistan'daki bir sismik izleme istasyonunun verilerini yeniden analiz ettiklerini belirten Yeaw, söz konusu tarihte bölgede 2,76 büyüklüğünde bir sarsıntı tespit edildiğini aktardı.
Elde edilen sismik dalga formlarının doğal bir deprem veya madencilik faaliyetiyle örtüşmediğini savunan Yeaw, "Bu veriler, nükleer patlayıcı denemelerinde görülen karakteristik özelliklerle uyumlu" değerlendirmesinde bulundu. Yetkili, bu tespitin Çin'in şeffaflık konusundaki eksiklikleriyle birleştiğinde endişe verici bir tablo oluşturduğunu vurguladı.
Lop Nur'daki Hareketlilik
ABD yönetimi, daha önce de 2020 yılı boyunca Lop Nur bölgesinde şüpheli faaliyetler gözlemlediğini rapor etmişti. Eski bir tuz gölü olan bu bölgede Pekin yönetiminin geniş çaplı kazı çalışmaları yürüttüğü ve potansiyel bir "yeraltı nükleer test sahası" altyapısı kurduğu iddia ediliyor. Yeaw'ın paylaştığı yeni detaylar, bu altyapı çalışmalarının fiili bir denemeyle sonuçlanmış olabileceği tezini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Uluslararası Kuruluşların Tespiti
Konuyla ilgili olarak Kapsamlı Nükleer Denemelerin Yasaklanması Anlaşması Örgütü (CTBTO) de benzer bir dönemde bölgeden veri akışı sağlamıştı. Örgüt, Lop Nur sahasında 12 saniye arayla iki küçük sismik olay tespit edildiğini doğrulamış, ancak o dönemde eldeki verilerin olayın kesin nedenini (doğal veya yapay) belirlemek için yeterli olmadığını bildirmişti.
Pekin'in Tavrı
Çin hükümeti ise Washington'dan gelen bu tür suçlamaları tutarlı bir şekilde reddediyor. Pekin, nükleer silahların kontrolü konusundaki uluslararası anlaşmalara ve moratoryumlara sadık kaldığını savunarak, ABD'nin iddialarını asılsız olarak nitelendiriyor.
Son gelişmeler, iki süper güç arasındaki stratejik rekabetin silahların kontrolü ve nükleer şeffaflık boyutunda tansiyonun yükselmeye devam ettiğini gösteriyor.