ABD Yüksek Mahkemesi'nin önceki yetkiyi iptal etmesi üzerine strateji değiştiren Trump yönetimi, 1974 Ticaret Yasası'na dayanarak küresel ithalata yüzde 10 ek vergi uygulamasını 24 Şubat itibarıyla başlattı.
Washington yönetiminin küresel ticaret dengelerini değiştirmeyi hedefleyen yeni gümrük vergisi hamlesi bugün resmen yürürlüğe girdi. ABD Gümrük ve Sınır Muhafaza Birimi (CBP), muafiyet tanınan kalemler haricindeki tüm ithal ürünlere, bugünden itibaren yüzde 10 oranında ek vergi uygulanmaya başlandığını duyurdu. Karar, Beyaz Saray ile yargı arasındaki yetki krizinin hemen ardından, yönetimin farklı bir yasal zemine geçmesiyle hayata geçirildi.
Yüksek Mahkeme Engelinden Sonra Yeni Yasal Zemin
Vergi uygulamasının arka planında Washington'da yaşanan ciddi bir hukuk savaşı yatıyor. ABD Yüksek Mahkemesi, 20 Şubat'ta aldığı kritik bir kararla, Başkan Donald Trump'ın daha önce gümrük vergileri için dayanak gösterdiği Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası'nın (IEEPA), başkana vergi koyma yetkisi vermediğine hükmetmişti.
Bu kararın hemen ardından harekete geçen Trump yönetimi, aynı gün strateji değiştirerek 1974 Ticaret Yasası’nın 122. bölümünü devreye soktu. Bu madde, ABD başkanına "büyük ve ciddi" ödemeler dengesi açıklarını gidermek amacıyla 150 güne kadar geçici gümrük vergisi uygulama yetkisi tanıyor. Beyaz Saray, bu hamlenin gerekçesi olarak ABD'nin yıllık 1,2 trilyon doları bulan ticaret açığını ve Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'nın (GSYH) yüzde 4'üne ulaşan cari açığını işaret etti.
Yüzde 15 Belirsizliği ve Beyaz Saray'dan Düzeltme
Uygulamanın yürürlüğe girmesiyle birlikte piyasalarda oran belirsizliği de yaşandı. Başkan Trump, 21 Şubat'ta yaptığı açıklamada, küresel tarife oranının yüzde 10'dan yüzde 15'e çıkarılacağını duyurmuştu. Ancak Beyaz Saray yetkilileri, şu an için imzalanan ve yürürlüğe giren kararnamenin yalnızca yüzde 10'luk dilimi kapsadığını, olası bir artışın ileri bir tarihte değerlendirileceğini belirterek piyasaları sakinleştirmeye çalıştı.
İş Dünyasından İlk Yasal Tepki: FedEx Dava Açtı
Yeni vergilerin yürürlüğe girmesi, Amerikan iş dünyasında da huzursuzluğa neden oldu. Lojistik devi FedEx, federal hükümete karşı ilk somut yasal adımı atan şirket oldu. Şirket, ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi'ne sunduğu dilekçede, Yüksek Mahkeme'nin hukuka aykırı bulduğu önceki IEEPA yasası kapsamında Şubat 2025'ten bu yana ödenen vergilerin iadesini talep etti. FedEx, uygulanan tarifeler nedeniyle ciddi maddi zarara uğradığını belirterek, tahsil edilen tutarların yasal faiziyle geri ödenmesini istiyor.
Ekonomi uzmanları, Trump yönetiminin dayanak gösterdiği 1974 Ticaret Yasası'nın da tartışmalı olduğuna dikkat çekiyor. Uzmanlar, ABD'nin dış borç yükümlülüklerini yerine getirme kapasitesinin yüksek olduğunu, dolayısıyla "ödemeler dengesi acil durumu" tezinin hukuki olarak zayıf kalabileceğini vurguluyor.