ABD'de federal bir mahkeme, Facebook, Instagram ve YouTube'un algoritmik tasarım özellikleri aracılığıyla bir kullanıcıyı platformlara kasıtlı olarak bağımlı hale getirdiğine hükmederek teknoloji devlerini 3 milyon dolar tazminat ödemeye mahkum etti.
ABD'de teknoloji devlerinin kullanıcılar üzerindeki etkilerine yönelik tartışmalar hukuki bir boyuta taşındı. Görülen bir davada mahkeme heyeti, Facebook ve Instagram'ın çatı şirketi Meta ile Google bünyesindeki YouTube'un, sundukları hizmetlerin tasarım özellikleriyle bir kullanıcıda "bağımlılık" yarattığına karar verdi. Bu emsal kararla birlikte söz konusu şirketlerin, davacı tarafa toplam 3 milyon dolar tazminat ödemesine hükmedildi.
Dava dosyasında yer alan iddialara göre, platformların sonsuz kaydırma (infinite scroll), otomatik video oynatma ve kişiselleştirilmiş bildirimler gibi özellikleri, kullanıcıları ekran başında daha fazla tutmak amacıyla bilinçli olarak tasarlandı. Davacı taraf, bu özelliklerin insan psikolojisini manipüle ederek zorunlu kullanım alışkanlıklarına yol açtığını ve kişinin günlük hayatını olumsuz etkilediğini savundu. Mahkeme, sunulan uzman raporları ve teknik incelemeler ışığında bu argümanları haklı bularak şirketlerin kullanıcı sağlığını göz ardı ettiğine kanaat getirdi.
Bu karar, sosyal medya platformlarının bağımlılık yapıcı tasarımlarına karşı açılan davalar için önemli bir hukuki dayanak oluşturuyor. Hukuk uzmanları, 3 milyon dolarlık cezanın miktarından ziyade, mahkemenin "bağımlılık yapan tasarım" kavramını yasal olarak tanımasının gelecekteki benzer davalar için bir dönüm noktası olduğunu belirtiyor.
Kararın ardından gözler, Meta ve YouTube'un yapacağı itirazlara ve platform tasarımlarında olası kısıtlamalara gitmeleri yönünde oluşacak kamuoyu baskısına çevrildi. Her iki şirketin de kararı temyize taşıması bekleniyor.