California, Colorado, Illinois ve Minnesota, federal hükümetin yerel sağlık departmanlarına ayrılan fonları geri çekme kararına karşı anayasaya aykırılık gerekçesiyle dava açtı.
Amerika Birleşik Devletleri’nde federal hükümet ile eyalet yönetimleri arasındaki yetki krizi, bu kez kamu sağlığı fonları üzerinden yargıya taşındı. Başkan Donald Trump yönetiminin, daha önce eyaletlere tahsis edilen toplam 600 milyon dolarlık kamu sağlığı fonunu kesme kararı alması üzerine dört eyalet yönetimi harekete geçti.
Fonların İadesi Talebi Yargı Yolunu Açtı
Pazartesi günü ABD Sağlık Bakanlığı yetkililerinin Kongre’de yaptığı bilgilendirmede, dört eyalete ayrılan ödeneklerde kesintiye gidileceğini duyurması, yerel yönetimlerin sert tepkisine neden oldu. California, Colorado, Illinois ve Minnesota eyalet savcıları, federal hükümetin bu kararını durdurmak amacıyla ortak bir dava dilekçesi sundu.
Dava dosyasında, yönetimin halihazırda tahsis edilmiş ve kullanım planlaması yapılmış fonların iadesini talep etmesinin anayasaya aykırı olduğu savunuldu. Eyalet yetkilileri, bu tür bir geri çağırmanın (impoundment) yasal dayanağı bulunmadığını ve yürütme organının yasama organı tarafından onaylanan bütçe yetkilerini aştığını iddia ediyor.
Kritik Sağlık Hizmetleri Risk Altında
Kesintiye uğraması planlanan 600 milyon dolarlık kaynağın, doğrudan eyalet ve yerel sağlık departmanlarının operasyonel bütçelerini hedef aldığı belirtiliyor. Dava dilekçesine göre, söz konusu hibeler şu kritik alanlarda kullanılıyor:
- Salgın Hastalık Yönetimi: Bulaşıcı hastalıkların takibi ve önlenmesi için gereken altyapı çalışmaları.
- Personel İstihdamı: Yerel sağlık birimlerinde görev yapan uzman ve destek personelinin maaş ödemeleri.
- Veri Modernizasyonu: Eski sağlık kayıt sistemlerinin güncellenmesi ve dijitalleştirilmesi projeleri.
- Sivil Toplum Destekleri: Halk sağlığı alanında çalışan yerel sivil toplum kuruluşlarına (STK) sağlanan alt hibeler.
"Anayasal Yetki İhlali" Vurgusu
Hukukçular, davanın temelinde "kuvvetler ayrılığı" ilkesinin yattığına dikkat çekiyor. Eyaletlerin tezine göre, Kongre tarafından onaylanmış bir bütçenin Başkan veya bakanlık yetkilileri tarafından keyfi olarak kesilmesi, Anayasa'nın bütçe yapma yetkisini Yasama organına veren maddeleriyle çelişiyor.
Minnesota ve Illinois yetkilileri yaptıkları açıklamalarda, bu kesintilerin sadece bürokratik bir işlem olmadığını, doğrudan vatandaşların sağlık hizmetlerine erişimini kısıtlayacak hayati bir tehdit oluşturduğunu vurguladı. Mahkemenin, yürütmeyi durdurma kararı verip vermeyeceği ise önümüzdeki günlerde netleşecek.